Hui Ka Yan, założyciel i faktyczny kontrolujący China Evergrande Group, został skazany na dożywotnie pozbawienie wolności. Wyrok ogłosił 20 sierpnia Sąd Ludowy Średniej Instancji w Shenzhen w prowincji Guangdong. Sąd orzekł również dożywotnie pozbawienie praw politycznych, przepadek całego osobistego majątku skazanego oraz dalsze odzyskiwanie środków uznanych za nielegalnie uzyskane. Jest to rozstrzygnięcie pierwszej instancji.
Sprawa objęła nie tylko samego Hui Ka Yana, ale również China Evergrande Group i Evergrande Real Estate Group – podmiot odpowiedzialny za działalność deweloperską grupy.
Wyrok pierwszej instancji i kary dla spółek
Sąd w Shenzhen wymierzył China Evergrande Group grzywnę w wysokości 8,82 mld RMB, a Evergrande Real Estate Group – 7 mld RMB. W tym samym postępowaniu skazano 56 osób powiązanych z grupą; otrzymały one kary od roku do 18 lat więzienia, a także grzywny lub przepadek mienia.
Sąd nakazał zarazem dalsze ściganie dochodów pochodzących z przestępstwa, a gdy ich odzyskanie nie wystarczy – zwrot brakującej części. Sam wyrok nie oznacza jednak automatycznego zakończenia rozliczeń z wierzycielami i nabywcami mieszkań. Postępowanie karne, egzekwowanie roszczeń oraz likwidacja przedsiębiorstwa to odrębne procesy.
Czyny przypisane grupie i jej kontrolującemu
Według komunikatu Xinhua sąd ustalił, iż w latach 2016–2021 Evergrande, jego spółka deweloperska i Hui Ka Yan zawyżali aktywa oraz ukrywali zobowiązania dzięki długotrwałych i zakrojonych na szeroką skalę fałszerstw finansowych. Wśród czynów wskazanych w orzeczeniu znalazły się nielegalne przyjmowanie środków od społeczeństwa, oszustwo przy pozyskiwaniu finansowania, oszukańcza emisja papierów wartościowych i naruszenia obowiązków informacyjnych.
Sąd uznał również, iż grupa i jej kontrolujący uzyskiwali kontrolę nad instytucjami finansowymi dzięki łapówkom, a następnie bezprawnie kierowali do Evergrande kredyty i środki ubezpieczeniowe. Hui Ka Yan został ponadto uznany za odpowiedzialnego za działania polegające na wykorzystaniu stanowiska przewodniczącego Evergrande Real Estate do organizowania fałszerstw księgowych i przejmowania mienia spółki w formie dywidend.
Reuters informował, iż w kwietniu 2026 r. Hui przyznał się do ośmiu zarzutów, w tym dotyczących niewłaściwego wykorzystania środków, oszustwa przy finansowaniu, nielegalnego pozyskiwania depozytów, niezgodnego z prawem udzielania pożyczek, oszukańczej emisji papierów wartościowych i przekupstwa.
Od sankcji administracyjnych do procesu karnego
Proces karny poprzedziło postępowanie administracyjne prowadzone przez Chińską Komisję Nadzoru Papierów Wartościowych. W maju 2024 r. regulator ukarał Evergrande Real Estate Group grzywną 4,175 mld RMB za oszukańczą emisję obligacji i naruszenia obowiązków informacyjnych. Hui Ka Yan otrzymał wtedy grzywnę 47 mln RMB oraz dożywotni zakaz działania na rynku papierów wartościowych.
Chińska Komisja Nadzoru Papierów Wartościowych stwierdziła, iż w latach 2019–2020 spółka zawyżała przychody i zyski przez przedwczesne ujmowanie przychodów. Sankcja administracyjna z 2024 r. i grzywny orzeczone przez sąd w 2026 r. nie dotyczą tego samego trybu postępowania, dlatego nie powinny być sumowane ani przedstawiane jako jedna kara.
Dla czytelników śledzących poprzednie etapy postępowania przydatne będzie przypomnienie o przyznaniu się do winy przez Xu Jiayina. Obecne orzeczenie zamyka etap postępowania przed sądem pierwszej instancji, nie zaś całość spraw związanych z majątkiem grupy i jej wierzycielami.
Likwidacja nie kończy sprawy wierzycieli
Evergrande stało się symbolem problemów finansowych części chińskich deweloperów po okresie ekspansji finansowanej długiem. Według Reuters grupa nie spłaciła przeważającej części zobowiązań szacowanych na 300 mld USD. Sąd w Hongkongu zarządził jej likwidację w 2024 r., a w 2025 r. akcje grupy zostały wycofane z obrotu na giełdzie w Hongkongu.
Dane likwidatorów cytowane przez Reuters pokazują skalę wyzwania. Do sierpnia 2025 r. sprzedano aktywa o wartości 255 mln USD, podczas gdy roszczenia wierzycieli wynosiły 45 mld USD. To dane z określonego momentu procesu, a nie aktualne saldo likwidacji, ale dobrze wyjaśniają, dlaczego odzyskiwanie środków może potrwać długo.
Przypadek Evergrande dotknął nie tylko finansistów. Spółka sprzedawała mieszkania przed ukończeniem inwestycji, dlatego niewypłacalność przełożyła się również na sytuację nabywców lokali, dostawców oraz osób posiadających produkty zarządzania majątkiem. Szersze tło tych zjawisk opisuje nasz tekst o sektorze nieruchomości w Chinach.
Wyrok wobec Hui Ka Yana wskazuje skalę odpowiedzialności karnej przypisanej w tej sprawie kontrolującemu grupę i jej spółkom. Dla wierzycieli oraz osób czekających na rozliczenie projektów mieszkaniowych ważniejsze jest jednak to, jak gwałtownie i w jakim zakresie uda się odzyskać majątek, który może zostać przeznaczony na zaspokojenie roszczeń.
Ich – wierzycieli – największą nadzieją jest fakt, iż sprawa Evergrande ma charakter modelowy: władze chcą dzięki niemu wykazać z jednej strony mechanizm działania tego typu firm, z drugiej poinformować właścicieli i zarządzających firmami deweloperskimi, iż porządkowanie sektora nie zakończy się na Evergrande. Wyrok dożywocia ma tu niezwykle istotne znaczenie. Hui Ka Yan będzie dzielił się z prokuratorami całą swoją wiedzą. Do końca swojego życia bedzie też prawdopodobnie przykładem człowieka, który zapomniał, iż choćby największe pieniadze nie czynią w Chinach nikogo wolnym od odpowiedzialności za swoje czyny.
Chińskie przysłowie o zabiciu kurczaka, by przestraszyć małpy nabiera brzmienia “uwięź kurczaka, by małpy nabrały rozumu”.
Źródła:
- Xinhua, 恒大集团、恒大地产、许家印等案一审宣判, 20 sierpnia 2026 r.
- China Securities Regulatory Commission, 证监会对恒大地产债券欺诈发行及信息披露违法案作出处罚决定, 31 maja 2024 r.
- Reuters, David Kirton i Clare Jim, China Evergrande founder sentenced to life in prison, 20 sierpnia 2026 r.
- Nikkei Asia, Lorretta Chen, China Evergrande founder Hui Ka Yan sentenced to life in prison, 20 sierpnia 2026 r.
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
