Ten rok upłynie pod znakiem negocjacji wieloletnich ram finansowych UE po 2028 roku

Rozpoczęta 1 stycznia prezydencja Cypru w Radzie UE stawia sobie za cel pomoc w wypracowaniu wspólnego stanowiska państw członkowskich co do wieloletnich ram finansowych na lata 2028–2034. W tym roku będą się toczyć negocjacje instytucji unijnych co do szczegółowego kształtu wieloletniego budżetu UE. Parlament Europejski zgłosił zastrzeżenia do niektórych propozycji Komisji Europejskiej z lipca 2025 roku. Europosłowie sprzeciwili się m.in. krajowym kopertom finansowym, łączącym wspólną politykę rolną i politykę spójności.

– Wieloletnie ramy finansowe to jest wieloletni budżet Unii Europejskiej. Za pośrednictwem tego narzędzia Unia Europejska planuje swoje wydatki na nadchodzące siedem lat. Określa w nim, ile pieniędzy możemy wydać i na co. o ile chodzi o kamienie milowe, to wszystkie negocjacje dotyczące wieloletnich ram finansowych rozpoczynają się na dwa–trzy lata przed okresem, które te ramy będą obejmować – powiedział podczas grudniowej sesji plenarnej w Strasburgu agencji Newseria Bartosz Ochapski, były attaché prasowy Parlamentu Europejskiego.

Obecne WRF na lata 2021–2027 wynoszą ok. 1,21 bln euro w cenach stałych z 2018 roku, co odpowiada ok. 1,1 proc. dochodu narodowego brutto wszystkich państw członkowskich Unii Europejskiej (DNB). Przedstawiony w lipcu 2025 roku przez Komisję Europejską projekt nowej perspektywy na lata 2028–2034 zakłada natomiast wydatki na poziomie blisko 2 bln euro w cenach bieżących, czyli 1,26 proc. DNB.

– Wieloletnie ramy finansowe ustalają pewnego rodzaju ramy wydatkowania. Mówią o tym, ile procent budżetu możemy przeznaczyć na poszczególne cele, na poszczególne programy, które są w ramach budżetu unijnego prowadzone. jeżeli natomiast chodzi o dokładne kwoty, one są ustalane z roku na rok. Ten budżet z roku na rok nie dość, iż jest uchwalany, to również później jest rozliczany i kontrolowany przez Parlament Europejski – tłumaczy Bartosz Ochapski.

W swoim ubiegłorocznym stanowisku Parlament Europejski przedstawił szereg priorytetów dotyczących kolejnej perspektywy UE. Podkreślił w nich, iż kolejny długoterminowy budżet musi być znacznie ambitniejszy niż obecny budżet na lata 2021–2027, co wynika z rosnącej liczby zadań, przed którymi staje Unia.

– Dla Parlamentu Europejskiego najważniejsze jest zwiększenie środków, ponieważ żeby Unia Europejska działała sprawnie, posłowie uznali, iż potrzebne jest zwiększenie dostępnych środków, którymi UE może zarządzać – wskazuje ekspert. – Drugą najważniejszą sprawą jest brak zgody na propozycję Komisji Europejskiej, która mówi o stworzeniu pojedynczych kopert krajowych. Oznaczałoby to w praktyce, iż rezygnujemy z programów ogólnounijnych przeznaczonych na przykład na finansowanie rozwoju regionów, a zamiast tego pojawiają się fundusze, które są do pełnej dyspozycji przez państwa członkowskie. Na takie rozwiązanie Parlament Europejski nie chce się zgodzić, ponieważ uważa, iż budżet unijny powinien być przeznaczany przede wszystkim na cele, które są nieosiągalne bądź trudne do spełnienia przez państwa narodowe osobno.

Europarlamentarzyści w swoim stanowisku wyrazili także obawy dotyczące przyszłości wspólnej polityki rolnej oraz polityki spójności. W obecnej perspektywie finansowej obie polityki funkcjonują jako odrębne filary budżetu Unii Europejskiej. Połączenie ich w jednej puli środków mogłoby, zdaniem krytyków tego rozwiązania, prowadzić do bezpośredniej konkurencji o fundusze i osłabienia stabilności finansowania zarówno rolnictwa, jak i rozwoju regionalnego.

– Parlament optuje za tym, aby dostęp do środków w ramach budżetu Unii Europejskiej był powiązany z przestrzeganiem praworządności i poszanowaniem prawa przez kraje członkowskie – podkreśla Bartosz Ochapski.

Projekt wieloletnich ram finansowych będzie teraz przedmiotem negocjacji Komisji Europejskiej z Parlamentem Europejskim oraz Radą Unii Europejskiej. Ostateczne porozumienie w sprawie budżetu UE na lata 2028–2034 wymaga jednomyślności państw członkowskich oraz zgody PE.