Zamach obok berlińskiej Parady Równości na nowo rozpalił w Niemczech spór o to, z której strony płynie największe zagrożenie dla tego typu wydarzeń. Część komentatorów wskazuje na islamistów i przypomina wcześniejsze ataki oraz udaremnione zamachy. Inni ostrzegają przed upraszczaniem problemu. To debata o faktach, ale i o politycznych ramach ich odczytania.
Teza, która dzieli niemiecką debatę
Po ataku w Tiergarten w niemieckich mediach pojawił się mocny głos: największe zagrożenie dla parad środowisk LGBT ma płynąć nie od strony skrajnej prawicy, ale od islamistów. Taką tezę postawił konserwatywny portal Apollo News, a zbliżoną ocenę sformułował publicysta dziennika "Die Welt". To interpretacja o wyraźnie politycznym charakterze, dlatego trzeba ją wyraźnie oddzielić od samych faktów, na które się powołuje.
Lista wcześniejszych ataków
Przywoływane wydarzenia są rzeczywiste i udokumentowane. W czerwcu 2022 roku w Oslo doszło do ataku w pobliżu miejsc związanych z paradą, w którym zginęły dwie osoby. W 2020 roku w Londynie skazano mężczyznę planującego atak na paradę. W czerwcu 2023 roku austriackie służby udaremniły planowany zamach na paradę w Wiedniu, a rok później w Zurychu zatrzymano dwóch nastolatków w związku z groźbą. W 2020 roku w Dreźnie islamista śmiertelnie ranił nożem turystę. To realne przypadki, które zwolennicy tezy przedstawiają jako dowód.
Głos drugiej strony
Nie brakuje jednak opinii przeciwnych. Publicysta dziennika "taz" odrzucił ostre przeciwstawianie jednego zagrożenia drugiemu. Przekonywał, iż pogarda wobec osób nieheteronormatywnych jest wspólnym mianownikiem zarówno islamizmu, jak i skrajnej prawicy, i przestrzegał przed instrumentalnym wykorzystywaniem cudzego cierpienia. Inni komentatorzy zwracali uwagę, iż sam sprawca berlińskiego ataku był już pod obserwacją, więc samo rozszerzanie uprawnień służb nie jest gwarancją bezpieczeństwa.
Czego nie rozstrzygnęły instytucje
W tym sporze warto pamiętać o granicy między publicystyką a oceną służb. Niemieckie agencje bezpieczeństwa nie ogłosiły oficjalnego rankingu, w którym zagrożenie islamistyczne dla parad byłoby wprost stawiane wyżej niż zagrożenie ze strony skrajnej prawicy. Politycy, w tym kanclerz Friedrich Merz, potępili atak jako akt terroru, ale nie firmowali tezy o tym, iż niebezpieczeństwo "nie płynie z prawa". Uczciwe podsumowanie brzmi więc inaczej: udokumentowane są zarówno poważne islamistyczne spiski wymierzone w parady, jak i wroga wobec tych środowisk aktywność skrajnej prawicy.
Trudna sztuka zabezpieczania imprez
Spór o źródła zagrożenia ma też wymiar czysto praktyczny. Masowe parady i festiwale realizowane są na rozległym, otwartym terenie, przez który przewijają się dziesiątki tysięcy ludzi. Zabezpieczenie takiej przestrzeni wymaga łączenia kilku warstw: fizycznych barier chroniących trasę przed wjazdem pojazdu, obecności patroli, monitoringu oraz wcześniejszego rozpoznania osób podatnych na radykalizację. Żadna z tych warstw nie działa w pojedynkę. Berliński atak pokazał, iż najsłabszym ogniwem może się okazać nie brak barier, ale decyzja o pozostawieniu na wolności osoby wcześniej rozpoznanej jako groźna.
Dlaczego ten spór jest ważny
Debata dotyczy czegoś więcej niż jednej tragedii. Chodzi o to, czy państwo potrafi trzeźwo nazwać źródła zagrożenia, nie ulegając ani politycznej modzie, ani ideologicznemu zaślepieniu. Dla Polski, której obywatelka zginęła w berlińskim ataku, to lekcja o wartości rzetelnej oceny ryzyka. Bezpieczeństwo obywateli wymaga patrzenia na fakty, a nie dopasowywania ich do z góry przyjętej tezy. Tego samego oczekujemy od własnych służb.
Źródło: Apollo News
