W obliczu narastających napięć geopolitycznych międzynarodowa kooperacja naukowa napotyka poważne przeszkody. W styczniu 2026 roku, podczas wydarzenia z udziałem sześciu laureatów Nagrody Nobla – z Wielkiej Brytanii, Węgier, Rosji, Szwajcarii i Stanów Zjednoczonych – współorganizowanego przez Uniwersytet Hongkongu (HKU), uczestnicy ostrzegali przed rosnącymi barierami w wymianie naukowej, szczególnie między USA a Chinami.
Wiceprezydent HKU, matematyk Wang Yang, zaznaczył, iż amerykańskie ograniczenia – takie jak obowiązki raportowania czy inne administracyjne bariery – znacząco utrudniają podróżowanie naukowcom do Chin. Choć kooperacja z Europą pozostaje stosunkowo otwarta, sytuacja z USA pogorszyła się zwłaszcza po objęciu urzędu przez Donalda Trumpa, co wiązało się z cięciami w finansowaniu badań i wzmożoną presją na naukowców pochodzenia chińskiego. W efekcie wielu z nich rozważa przeniesienie działalności do Chin lub Europy.
Prezydent HKU, Xiang Zhang – inżynier mechanik pochodzenia chińsko-amerykańskiego – podkreślił, iż niektóre kraje „rozłączają” się z globalną współpracą naukową. Mimo iż „nauka nie zna granic”, bieżąca rzeczywistość polityczna stwarza realne zagrożenia dla postępu naukowego. HKU dąży do pełnienia roli mostu między Chinami a światem, mimo ograniczonego pola do współpracy.
Laureat Nagrody Nobla z fizyki 2023 roku, Ferenc Krausz, profesor HKU i fizyk laserowy, ostrzegł przed dążeniem niektórych liderów politycznych do podziału świata na „półkulę zachodnią” i „wschodnią”. Według niego, próba zatrzymania wiedzy w obrębie jednej strefy geopolitycznej byłaby katastrofą dla ludzkości. Naukowcy mają obowiązek sprzeciwiać się takim tendencjom i bronić uniwersalnego charakteru wiedzy naukowej.
Mimo trudności, środowisko akademickie w Hongkongu kontynuuje działania na rzecz utrzymania otwartych kanałów współpracy, uznając je za najważniejsze dla rozwiązywania globalnych wyzwań, takich jak zmiany klimatu czy pandemie.
Źródła:
- South China Morning Post – “US restrictions on scientists visiting China could be disastrous, Nobel laureates warn” (17 January 2026): https://www.scmp.com/news/hong-kong/education/article/3298745/us-restrictions-scientists-visiting-china-could-be-disastrous-nobel-laureates-warn
- HKU News – Coverage of the Nobel Laureates Forum (January 2026): https://www.hku.hk/press/news_detail_27891.html
- Official website of Prof. Ferenc Krausz, HKU: https://eng.lfs.hku.hk/people/prof-ferenc-krausz/
- SCMP author profile – Holly Chik: https://www.scmp.com/staff/holly-chik
Leszek B. Ślazyk
e-mail: [email protected]
© www.chiny24.com
