Издатели призывают к арбитражу в спорах, связанных с искусственным интеллектом

Polska Izba Wydawców (PIW) postuluje wprowadzenie mechanizmu arbitrażu w konfliktach dotyczących wykorzystywania treści wydawców przez algorytmy generatywnej sztucznej inteligencji. Propozycja ta padła podczas spotkania środowisk twórczych z Maciejem Wróblem, sekretarzem stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Spotkanie miało na celu zebranie propozycji reform prawa autorskiego i praw pokrewnych od organizacji branżowych. Działania te wpisują się w przygotowania do sformułowania stanowiska polskiego rządu przed nadchodzącą unijną aktualizacją dyrektywy DSM. Polską Izbę Wydawców reprezentował dr Damian Flisak, doradca kancelarii Lubasz i Wspólnicy oraz ekspert ds. prawa nowych technologii.

Mechanizm opt-out to za mało

Kluczowym postulatem PIW jest stworzenie procedury usprawniającej rozwiązywanie sporów o wykorzystywanie materiałów wydawców do trenowania modeli AI.

Obecnie, po wdrożeniu dyrektywy DSM w Polsce, użycie treści chronionych prawem autorskim przez komercyjne algorytmy jest dozwolone, o ile właściciel praw nie wycofał na to zgody. Wycofanie zgody wymaga zgłoszenia tzw. zastrzeżenia opt-out w zakresie eksploracji tekstów i danych (Text and Data Mining).

Zdaniem dr. Damiana Flisaka samo zastrzeżenie opt-out jest niewystarczające. Konieczny jest arbitraż na wypadek sytuacji, w których koncerny technologiczne ignorują sprzeciw wydawców. Organem rozstrzygającym takie spory mógłby zostać Prezes Urzędu Komunikacji Elektronicznej – analogicznie do rozwiązań stosowanych przy ustalaniu wynagrodzeń za wykorzystywanie treści prasowych.

Ekspert wskazuje, iż dobrym rozwiązaniem byłoby doprecyzowanie przepisów tak, aby AI mogła trenować wyłącznie na treściach udostępnionych w sieci w pełni legalnie, a zastrzeżenie opt-out nie musiało być ograniczane jedynie do plików typu robots.txt. Ostateczny kształt zmian poznamy jednak dopiero w trakcie unijnych prac nad nowelizacją dyrektywy.

Ochrona pozycji negocjacyjnej redakcji

PIW dąży również do wzmocnienia pozycji negocjacyjnej wydawców w relacjach z gigantami technologicznymi – zarówno w kwestii rekompensat za wykorzystanie ich pracy, jak i przy trenowaniu modeli AI.

Warto zauważyć, iż w maju br. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej potwierdził, iż państwa członkowskie mają prawo wprowadzać tego typu mechanizmy ochronne ze względu na rażącą asymetrię sił w negocjacjach z koncernami.

W konsultacjach zorganizowanych przez resort kultury uczestniczyły również inne organizacje branżowe, w tym Gildia Scenarzystów Polskich, Polskie Stowarzyszenie Montażystów, oraz Związek Zawodowy Dubbingowców.