Zasiłek pogrzebowy od 1 stycznia 2026 r. wynosi 7000 zł, czyli o 3000 zł więcej niż wcześniej. Pełną kwotę dostają członkowie rodziny zmarłego, a od 1 marca świadczenie ma być waloryzowane, jeżeli inflacja za poprzedni rok przekroczy 5 proc. To konkretna ulga, choć mocno spóźniona.
Państwo ruszyło dopiero po latach
Zasiłek pogrzebowy przez lata wynosił 4000 zł. Dopiero od 1 stycznia 2026 r. wzrósł do 7000 zł. KRUS podał, iż nowa kwota zależy od daty śmierci osoby zmarłej, a nie od dnia złożenia wniosku. To ważne, bo rodziny nie mogą liczyć na wyższą wypłatę po osobie zmarłej jeszcze w grudniu 2025 r., choćby jeżeli dokumenty trafiły do urzędu już w 2026 r.
Podwyżka jest potrzebna. Trudno udawać, iż 4000 zł odpowiadało realiom rynku pogrzebowego po latach inflacji i drożyzny. Państwo przez długi czas zostawiało rodziny z rachunkami, które rosły szybciej niż urzędowy limit. W sprawie tak podstawowej jak godny pochówek bliskiego człowieka opóźnienie państwa boli szczególnie mocno.
Komu przysługuje pełne 7000 zł
Pełny zasiłek pogrzebowy przysługuje członkom rodziny zmarłego. Chodzi między innymi o małżonka, rodziców, dzieci, rodzeństwo, dziadków, wnuki oraz osoby pozostające pod opieką prawną. Informacja ZUS opublikowana w serwisie samorządowym gov.pl wyjaśnia, iż członkowie rodziny dostają pełną kwotę niezależnie od faktycznych kosztów pogrzebu.
Inaczej wygląda sytuacja osób i instytucji spoza rodziny. Mogą one otrzymać zwrot do wysokości faktycznie poniesionych wydatków, ale nie więcej niż limit zasiłku. o ile koszty pokrywało kilka osób lub podmiotów, świadczenie dzielone jest proporcjonalnie. Tu potrzebne są rachunki i porządek w dokumentach, bo urzędnik nie wypłaca pieniędzy na deklarację.
To kolejny przykład, jak bardzo Polacy są zależni od sprawności instytucji. Gdy państwo chce mieć zaufanie obywateli, musi działać przewidywalnie także w ZUS, nie tylko przy wielkich konferencjach. Po niedawnym cyberataku na ZUS i powrocie e-usług widać, iż cyfrowa wygoda ma sens tylko wtedy, gdy za nią stoi odporność systemu.
Waloryzacja, ale z bezpiecznikiem
Nowe przepisy przewidują waloryzację zasiłku 1 marca, jeżeli inflacja w roku poprzednim przekroczy 5 proc. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej wskazało, iż taki próg ma ograniczać automatyczne podbijanie cen usług pogrzebowych. To rozsądny bezpiecznik, ale też przyznanie, iż sama kwota świadczenia nie działa w próżni.
Rodzina nie żyje w tabeli ministerstwa. Płaci za trumnę, urnę, transport, opłaty cmentarne, usługę zakładu pogrzebowego i formalności. W wielu domach śmierć bliskiego oznacza także utratę części dochodu. Dlatego zasiłek pogrzebowy nie jest żadnym luksusem socjalnym. To minimalny obowiązek państwa wobec obywatela, który całe życie pracował, płacił składki i utrzymywał wspólnotę.
Zasiłek celowy przy nadzwyczajnych kosztach
Ustawa wprowadziła także możliwość przyznania zasiłku celowego na pokrycie kosztów pogrzebu w szczególnych przypadkach. Ministerstwo wskazywało między innymi sytuację transportu zwłok z zagranicy albo brak prawa do standardowego zasiłku pogrzebowego po zmarłym. Takie wsparcie ma być niezależne od dochodu.
To rozwiązanie ma sens, jeżeli nie stanie się kolejną uznaniową łaską urzędu. Polak nie powinien chodzić od okienka do okienka z prośbą o minimum godności dla swojej rodziny. o ile państwo potrafi gwałtownie tworzyć kosztowne programy ideologiczne, musi tym bardziej potrafić sprawnie wypłacać świadczenie w sprawie tak zwyczajnej i tak bolesnej.
Stawką jest godność rodziny
Spór o zasiłek pogrzebowy nie jest tylko księgowaniem 3000 zł podwyżki. Chodzi o to, czy państwo rozumie zwykłe życie własnych obywateli. Tak samo jak przy rządowych planach dotyczących płacy minimalnej najważniejsze pytanie brzmi: ile realnie zostaje w kieszeni polskiej rodziny po zderzeniu z cenami?
Podniesienie świadczenia do 7000 zł jest krokiem w dobrą stronę. Nie wolno jednak sprzedawać go jako wielkiego gestu władzy. To raczej spóźniona korekta po latach, w których państwo udawało, iż pogrzeb da się przeprowadzić za kwotę coraz bardziej oderwaną od rzeczywistości. Rodzina i godność powinny być w centrum polityki społecznej. Tu zaczyna się poważne państwo.
Źródło: KRUS, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, ZUS.
