Zaproszenie na spotkanie Krakowskiego Klubu Wtorkowego

Maciej Urbanowski (ur. 1965) jest historykiem literatury polskiej, krytykiem literackim, edytorem, profesorem Uniwersytetu Jagiellońskiego, gdzie pracuje w Katedrze Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki. Od 1995 roku jest związany z krakowskim dwumiesięcznikiem „Arcana”. Opublikował wiele książek, m.in. monografie Nacjonalistyczna krytyka literacka. Próba opisu i rekonstrukcji nurtu w II RP (1997), Człowiek z głębszego podziemia. Życie i twórczość Jana Emila Skiwskiego (2003), Brzozowski.Nowoczesność (2017) oraz Rok 1920 w literaturze polskiej (2020). Przygotował do druku antologie Europejskie wizje polskich pisarzy w XX wieku (2011) oraz Jest Bóg, żyje prawda. Inna twarz Stanisława Brzozowskiego (2012), a także wybory pism K. Wyki, S. Piaseckiego, F. Goetla, A. Trzebińskiego, K.L. Konińskiego i A. Jesionowskiego. Redagował 10-tomową serię „Pism zebranych” Stanisława Rembeka. Publikował m.in. w „Dekadzie Literackiej”, „Europie”, „Nowych Książkach”, „Ruchu Literackim” i „Twórczości”. W latach 2017–2023 był przewodniczącym jury Nagrody Literackiej im. Józefa Mackiewicza, w tej chwili przewodniczy jury Nagrody Literackiej im. Marka Nowakowskiego. W latach 2018–2024 był członkiem Rady Programowej Instytutu Książki.
Autor książki „Literatura stanu wojennego 1981–1989” prof. Maciej Urbanowski przedstawił w niej całościowy model polskiej literatury w latach 80., a więc w czasach szczególnie ważnych dla polskiej historii współczesnej, gdy polskie społeczeństwo zorganizowane w Niezależnym Samorządnym Związku Zawodowym „Solidarność” doświadczało ciężkiej próby w starciu z totalitarną i opresyjną władzą. O wybitności książki prof. Urbanowskiego świadczy przede wszystkim sposób opracowania tematu.

Poniżej zamieszczamy fragmenty recenzji uznanych badaczy literatury.

„Literatura stanu wojennego 1981–1989” jest wielkim osiągnięciem naukowym prof. Macieja Urbanowskiego. To książka wybitna, która – mimo skromnych deklaracji Autora – rzuca wyzwanie opracowaniom literatury współczesnej, pomijającym fenomen literatury stanu wojennego. […] O niezwykłości i wybitności publikacji Urbanowskiego przesądza nie tylko samo podjęcie zapomnianego (a choćby niechcianego) tematu, które wymagało badawczej odwagi, ale przede wszystkim sposób opracowania „literatury stanu wojennego”. Książka zawiera szczegółowe informacje o kontekście historycznym omawianej literatury, nieprzebrane bogactwo informacji o czasopismach, wydawnictwach, tytułach, redakcjach i utworach, a przede wszystkim jest arcyrzetelną, literaturoznawczo perfekcyjną prezentacją problematyki poszczególnych utworów i głównych tematów krytyki literackiej towarzyszącej literaturze stanu wojennego. […] To dzieło skończone, pełne, przemyślane i oryginalne w każdym elemencie.
prof. dr hab. Włodzimierz Bolecki, em. prof. IBL PAN


Jest to książka wybitna naukowo i ważna dla świadomości narodowej współczesnych Polaków. Przedstawia całościowy model naszej literatury w latach 80., ocalając od niepamięci lub lekceważenia odrębny okres istnienia polskiego piśmiennictwa. […] Na szczególne uznanie zasługuje obiektywizm prof. Macieja Urbanowskiego – często cytuje i obdarza pozytywnymi ocenami autorów, którzy przez dziesięciolecia krytykowali etos Solidarności i polski patriotyzm, ale których dorobek z lat 80. jest niepodważalny. […] Co więcej, spory fragment poświęca paszkwilanckiej powieści Romana Bratnego „Rok w trumnie”, omawiając ją z wyjątkowym spokojem. Nie stosuje natomiast ulgowej taryfy wobec pisanych z perspektywy czasowej niesprawiedliwych, choćby lekceważących tekstów o literaturze stanu wojennego. Omawia je obiektywnie, ale surowo; „perfidnym” słusznie nazywa zestawianie utworów stanu wojennego z dokonaniami realizmu socjalistycznego, ponieważ zupełnie inne były geneza, cele, zawartość semantyczna i aksjologiczna wartość obu porównywanych zbiorów tekstów literackich.
prof. dr hab. Krzysztof Dybciak, em. prof. UKSW w Warszawie