Wielka Brytania tnie pomoc dla Ukraińców

Kolejne państwo ogranicza specjalne wsparcie uruchomione po wybuchu wojny na Ukrainie. Tym razem na poważne cięcia zdecydowała się Wielka Brytania. Od 1 stycznia 2027 roku właściciele prywatnych lokali przyjmujący Ukraińców w ramach programu Homes for Ukraine otrzymają zaledwie 100 funtów miesięcznie zamiast dotychczasowych 350. Oznacza to obniżkę o ponad 70%. Londyn zmniejszy również finansowanie przekazywane samorządom – z 5900 do 3300 funtów za osobę przybyłą w ramach programu.

Program Homes for Ukraine powstał w 2022 roku, gdy Wielka Brytania, podobnie jak inne państwa Zachodu, próbowała stworzyć system zakwaterowania dla tzw. „uchodźców wojennych” z Ukrainy. Podobnie jak w Polsce, brytyjskie rodziny otwierały swoje domy, a państwo wypłacało im specjalne świadczenie. Program objął ponad 180 tys. osób. Po ponad czterech latach brytyjski rząd uznał jednak, iż jego dotychczasowy model wyczerpał się i to z wielu przyczyn. Oficjalnie Londyn tłumaczy zmianę potrzebą zapewnienia finansowej trwałości programu.

Dla gospodarzy przyjmujących pseudouchodźców różnica będzie znacząca. 350 funtów miesięcznie dawało 4200 funtów rocznie. Po zmianie będzie to zaledwie 1200 funtów. Brytyjski rząd zdaje sobie sprawę, iż część gospodarzy może w związku z tym zakończyć przyjmowanie ukraińskich rodzin. Władze sugerują w takich przypadkach przejście na zwykłe rozwiązania rynku mieszkaniowego, w tym formalny najem pokoju w ramach programu Rent a Room.

To właśnie rodzi obawy wśród roszczeniowych Ukraińców. o ile gospodarz zrezygnuje z dalszego udostępniania domu, jego ukraińscy „goście” będą musieli znaleźć inne miejsce zamieszkania. Samorządy otrzymają wprawdzie pieniądze na przeciwdziałanie bezdomności i pomoc w znalezieniu zakwaterowania, ale również ich budżety zostaną ograniczone.

Brytyjska decyzja nie jest jednak odosobniona. W Europie coraz wyraźniej widać odchodzenie od nadzwyczajnych mechanizmów pomocy uruchomionych w 2022 roku. W Irlandii obniżono świadczenie dla osób przyjmujących Ukraińców, a wcześniej zmniejszono również tygodniową stawkę przypadającą na osobę zakwaterowaną w prywatnym domu – z 232 do 38,80 euro. W 2025 roku planowano kolejne ograniczenie miesięcznej wypłaty dla gospodarzy.

Zmiany zaszły także w Niemczech. Osoby z Ukrainy przybywające po 1 kwietnia 2025 roku zostały wyłączone z systemu Bürgergeld i objęte świadczeniami przewidzianymi w ustawie o świadczeniach dla osób ubiegających się o azyl. Oznacza to niższy poziom pomocy niż w dotychczasowym systemie.

Z kolei Norwegia ograniczyła możliwość korzystania z ochrony przez osoby pochodzące z ukraińskich regionów uznawanych przez tamtejsze władze za bezpieczne, a także zmniejszyła zakres zapewnianego przez państwo zakwaterowania. Holandia wprowadziła natomiast system współfinansowania, w ramach którego osoby objęte ochroną muszą partycypować w kosztach wyżywienia i zakwaterowania.

Również Polska, pod naciskiem prawicy zaczęła wygaszać część ukraińskich przywilejów wprowadzonych przez POPiS od 2022 roku. Ustawa, która weszła w życie 5 marca 2026 roku, ograniczyła dotychczasowe wsparcie, m.in. w zakresie zakwaterowania i niektórych świadczeń finansowych. Zmiany dotykają przede wszystkim osób, które nie pracują i nie należą do szczególnie chronionych grup (np. dzieci).

Skala problemu pozostaje ogromna. Według Eurostatu na koniec czerwca 2026 roku w państwach Unii Europejskiej ochroną czasową objętych było 4,41 mln osób, które wyjechały z Ukrainy w ramach turystyki socjalnej oraz ucieczki przed poborem do wojska. Najwięcej przebywało ich w Niemczech – 1,29 mln, Polsce – 961 tys. oraz Czechach – 391 tys.

Wydaje się więc, iż europejska polityka wobec Ukraińców wchodzi w kolejną fazę. W pierwszych miesiącach wojny dominowała zasada nadzwyczajnej pomocy: specjalne świadczenia, zakwaterowanie, ułatwiony dostęp do rynku pracy i usług publicznych. Po ponad czterech latach wojny państwa coraz częściej pytają jednak, jak długo można utrzymywać rozwiązania stworzone jako reakcję na wyjątkową sytuację. Zwłaszcza, iż już wszystkie mają powoli dość roszczeniowej i bezczelnej postawy Ukraińców, którzy wykorzystują europejską gościnność do łatwego życia na cudzy koszt.

Polecamy również: Wiech pod lupą. OSW ujawnia plagiat w doktoracie