Weto DSA zatrzymało urzędnicze blokady. Płaczek broni wolności słowa

Zdjęcie: Weto DSA zatrzymało urzędnicze blokady. Płaczek broni wolności słowa

Prezydent Karol Nawrocki 13 listopada 2026 r. zawetował ustawę pozwalającą UKE i KRRiT nakazywać blokowanie części treści internetowych przed oceną sądu. Rząd twierdzi, iż straciła na tym ochrona dzieci. Poseł Konfederacji Grzegorz Płaczek odpowiada, iż pod tym hasłem próbowano wprowadzić znacznie szerszy mechanizm administracyjnej kontroli słowa.

Prezydent zawetował drugą ustawę

Karol Nawrocki odmówił podpisania ustawy z 22 października 2026 r., która miała wprowadzić procedurę nakazów usuwania nielegalnych treści, blokowania do nich dostępu oraz przywracania materiałów usuniętych bezpodstawnie. Za ustawą w Sejmie głosowało 242 posłów, 61 było przeciw, a 136 wstrzymało się od głosu.

To nie oznacza, iż Polska odrzuciła cały unijny Akt o usługach cyfrowych. Pierwsza ustawa wdrażająca DSA obowiązuje od 6 listopada i wyznacza prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej na koordynatora do spraw usług cyfrowych. Weto dotyczy drugiej części, czyli krajowej procedury blokowania treści. Szerszy przebieg prezydenckiej decyzji opisaliśmy po ogłoszeniu weta.

Spór o sąd przed blokadą

Sednem sporu jest kolejność działania państwa. Ustawa pozwalała prezesowi UKE, a wobec platform wideo przewodniczącemu KRRiT, wydawać nakazy ograniczenia dostępu do treści w większości objętych nią spraw. Kontrola sądowa miała zwykle następować później. Uprzednie rozstrzygnięcie sądu przewidziano dla treści związanych z art. 256 i 257 Kodeksu karnego.

Prezydent uznał, iż taki model daje administracji zbyt daleko idącą władzę nad debatą publiczną. W oficjalnym uzasadnieniu weta wskazał, iż DSA sam w sobie nie nakazuje Polsce ustanowienia administracyjnego mechanizmu blokowania treści. Zwrócił też uwagę na szeroki katalog czynów, obejmujący obok najcięższych przestępstw również naruszenia własności intelektualnej i część czynów skarbowych.

Szczególne zastrzeżenie dotyczyło art. 119 par. 1 Kodeksu karnego. Po poprawce Senatu decyzja administracyjna w takiej sprawie mogła być natychmiast wykonalna na wniosek Policji lub prokuratora, zanim zasadność ingerencji oceniłby sąd. W bieżącej debacie politycznej późniejsze uchylenie błędnej blokady może być spóźnione. Wypowiedź traci znaczenie właśnie wtedy, gdy obywatele powinni móc ją poznać.

Płaczek odrzuca szantaż emocjonalny

Poseł Konfederacji Grzegorz Płaczek ostro skrytykował reakcję premiera Donalda Tuska i ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego. Napisał: „Pod hasłem ochrony dzieci nie wolno przemycać mechanizmów grożących polityczną cenzurą!”. Jego zdaniem rząd przedstawia weto tak, jakby ustawa dotyczyła wyłącznie bezpieczeństwa najmłodszych, choć katalog treści i kompetencji był znacznie szerszy.

To argument trafny. Ochrona dzieci przed seksualnym wykorzystywaniem, namawianiem do samobójstwa i brutalną przemocą jest obowiązkiem państwa. Nie daje jednak rządowi prawa do budowania mechanizmu, w którym urzędnik najpierw ogranicza wypowiedź, a niezawisły sąd sprawdza ją dopiero po fakcie. Podobne zastrzeżenia wobec projektu przedstawiła Anna Bryłka.

Rząd wskazuje na zagrożenia dla dzieci

Ministerstwo Cyfryzacji po wecie oceniło, iż państwo nie otrzyma szybszej procedury reagowania na groźby, nawoływanie do przemocy i materiały zagrażające dzieciom. Krzysztof Gawkowski przekonywał, iż zyskują wielkie platformy cyfrowe oraz osoby wykorzystujące internet do łamania prawa.

Ten problem jest realny. Platformy nie mogą być prywatnymi państwami bez odpowiedzialności, a dzieci muszą otrzymać skuteczną ochronę. Rząd popełnił jednak błąd, łącząc sprawy wymagające natychmiastowej reakcji z szerokim mechanizmem administracyjnym. Można przygotować ustawę wąską, precyzyjną i opartą na uprzedniej kontroli sądu wszędzie tam, gdzie granica między przestępstwem a ostrą opinią wymaga oceny kontekstu.

Wolność słowa wymaga twardej granicy

Stawką dla Polaków jest możliwość krytykowania władzy, polityki migracyjnej, sporów religijnych i działań instytucji bez obawy, iż politycznie powołany organ wyłączy wypowiedź z obiegu przed wyrokiem sądu. Konstytucyjna wolność słowa nie chroni przestępstwa. Chroni obywatela przed uznaniową ingerencją władzy.

Weto nie kończy obowiązku ochrony dzieci. Zmusza rząd do napisania lepszego prawa. Państwo ma ścigać sprawców i gwałtownie usuwać materiały krzywdzące najmłodszych, ale nie może przy tej okazji oswajać Polaków z urzędniczym wyłącznikiem debaty. W tej sprawie pierwszeństwo sądu przed administracją jest warunkiem wolności, nie proceduralnym luksusem.

Źródła: Kancelaria Prezydenta RP, Ministerstwo Cyfryzacji, Sejm RP, Konfederacja.

Źródło: Konfederacja (FB)