Warszawa. XV Narodowe czytanie (dużo zdjęć)

Tegoroczny finał XV edycji Narodowego Czytania zamiast w Ogrodzie Saskim odbył się w południe, 5 września, na Krakowskim Przedmieściu przed kościołem pw. Wniebowzięcia NMP i Świętego Józefa, nieopodal pomnika Adama Mickiewicza. Lekturą czytaną w tym roku były wszystkie (wydane) części dramatu nowogródzkiego wieszcza: „Dziady”.

Inauguracja rozpoczęła się od pojawienia się na scenie muzyków i wokalistów: chóru Monodia Polska, założonego przez Adama Struga, który odgrywał również rolę Guślarza. Warto wspomnieć, iż w roku ubiegłym wykonawcy także uświetnili swoim występem to wydarzenie.

Czytaj: „Warszawa. XIV Narodowe czytanie. KOCHANOWSKI Wika/Strug/Monodia Polska”.

Tuż przed godziną 12. prowadząca Agnieszka Oszczyk zaprosiła widzów do obejrzenia nagrania litewskiego prezydenta Gitanasa Nausėdy, który przyłączył się do akcji, odczytując fragment dzieła Mickiewicza po litewsku. Następnie głos zabrała para prezydencka – honorowi patroni wydarzenia.

Plakat finału Narodowego Czytania 2026. Grafika: organizatorzy. Kliknij, aby powiększyć.

Marta Nawrocka zwróciła uwagę na wyjątkowość miejsca tegorocznego finału oraz symboliczny powrót do twórczości Adama Mickiewicza. To właśnie „Pan Tadeusz” był lekturą pierwszej edycji Narodowego Czytania w 2012 roku. Karol Nawrocki z kolei podkreślił znaczenie podtrzymywania ducha narodu oraz rolę wieszcza, bez którego, jak zaznaczył, „nie ma polskiej literatury”. Wspólnie odczytali fragment zawierający jeden z najbardziej znanych cytatów z III części dramatu: „Jeśli zapomnę o nich, Ty, Boże na niebie, zapomnij o mnie”.

Ważnym i symbolicznym akcentem była również obecność Swiatłany Cichanouskiej, jednej z najważniejszych postaci białoruskiej opozycji.

Druga część „Dziadów”, zaprezentowana jako pierwsza, stała pod znakiem chóru wyśpiewującego mantrycznie: „Ciemno wszędzie, głucho wszędzie, / Co to będzie, co to będzie?”, a następnie kolejno pojawiających się duchów: Piotra Zaperta i Bazheny Shamovich jako Józia i Rózi, Krzysztofa Kumora w roli Złego Pana oraz Małgorzaty Nowińskiej jako pastereczki Zosi.

Oprawę muzyczną czwartej części zapewniła Aistė Bružaitės, wykonująca utwory na tradycyjnym litewskim instrumencie: kanklesie. W rolach aktorskich wystąpili natomiast: Szymon Kuśmider jako Ksiądz oraz Aleksander Buchowiecki jako Gustaw. Buchowiecki okazał się także głównym głosem przy interpretacji ostatniej części – trzeciej, gdzie w roli Konrada odegrał Wielką Improwizację.

15. edycja Narodowego Czytania wyróżniła się różnorodnością i otwartością na inne kultury. Poza polskimi aktorami, na scenie znaleźli się także artyści z Litwy i Białorusi. Również udział litewskiego prezydenta w tegorocznych obchodach pokazuje, jak bardzo postać Adama Mickiewicza łączy Polaków i Litwinów oraz jak chętnie oba narody dzielą się jego dziedzictwem.

Dobrze należy ocenić również stronę techniczną i organizacyjną wydarzenia. Sama lokalizacja okazała się jednak mniej komfortowa dla publiczności, która znalazła się poza widownią. Sporych rozmiarów ekrany, na których pojawiali się wykonawcy wraz z informacją o odgrywanej przez nich postaci, a także wyświetlane didaskalia sprawiały, iż widzowie nie gubili się w prezentowanych scenach.

Kolejny raz dużym zainteresowaniem cieszyło się stoisko Wydawnictwa IPN, na którym można było bezpłatnie otrzymać książki. Skromniej niż w poprzednich latach prezentowała się natomiast Kancelaria Prezydenta. Pod namiotem znalazły się jedynie cukierki oraz tradycyjne pocztówki z wizerunkiem pary prezydenckiej, opatrzone okolicznościowym stemplem. Nie zmieniło się natomiast jedno – panie na stoisku, jak zawsze, były miłe i uprzejme.

Jest jeszcze kontekst historyczny. To właśnie w 1968 roku wystawienie „Dziadów” w reżyserii Kazimierza Dejmka, z wybitną rolą Gustawa Holoubka, stało się początkiem wydarzeń, które przeszły do historii jako Marzec ’68. Protesty przeciwko zdjęciu spektaklu z afisza rozpoczęły się na Uniwersytecie Warszawskim i gwałtownie przerodziły się w wystąpienia studenckie przeciwko polityce władz PRL. Uniwersytet Warszawski od Skweru Mickiewicza dzieli zaledwie 200 metrów.

Krakowskie Przedmieście, dziewczyny z torbami książek z Wyd. IPN podczas finału NC. Fotto: Mariusz Baryła / Gazeta Trybunalska. Kliknij, aby powiększyć.

„Dziady” nie należą do najbardziej lubianych lektur szkolnych. W aktorskiej interpretacji, wzmocnionej muzyką i oprawą całego widowiska, zyskują jednak zupełnie inny wymiar. Można się o tym przekonać, oglądając zapis transmisji z wydarzenia.

A na przyszły rok wybór padł na „Lorda Jima” Józefa Teodora Konrada Korzeniowskiego, na świecie znanego jako Joseph Conrad. To właśnie ta powieść będzie lekturą Narodowego Czytania w 2027 roku.

→ Julia Olszewska / kooperacja (mb)

6.09.2026

• foto: Mariusz Baryła / Gazeta Trybunalska

• zdjęcie tytułowe: aktorzy biorący udział w przedstawieniu, foto: Mariusz Baryła / Gazeta Trybunalska

Julia Olszewska (ur. 2005 r. w Opocznie) – studentka Uniwersytetu Wrocławskiego na kierunku „Kultura i praktyka tekstu, twórcze pisanie i edytorstwo”. Absolwentka VII LO im. Juliusza Słowackiego w Warszawie. Uczestniczka Młodzieżowego Kursu Reportażu organizowanego przez Polską Szkołę Reportażu. Publikuje na portalu „Skrzyżowanie”. Interesuje się poezją, reportażem, językoznawstwem oraz szeroko pojętą komedią. Debiut w „Gazecie Trybunalskiej”.

© materiał chroniony prawem autorskim – wszelkie prawa zastrzeżone; dalsze rozpowszechnianie treści tylko za zgodą wydawcy „Gazety Trybunalskiej”

• o poprzednich edycjach Narodowego Czytania: > tutaj