– Jesteśmy w tej chwili w punkcie zwrotnym.
Naszą suwerenność cyfrową możemy obronić, ale też bardzo łatwo ją stracić. To jest zagrożenie, które Związek Polska Chmura dostrzegł dawno temu. Temat był przez nas wielokrotnie podnoszony na forum publicznym. Teraz jest w końcu omawiany i bardzo intensywnie nad nim pracują m.in. Francja i Niemcy – mówi agencji Newseria Wiesław Wilk, przewodniczący Związku Polska Chmura.
Skala zależności od dostawców z państw trzecich rośnie wraz z cyfryzacją gospodarki i administracji
Suwerenność cyfrowa to nie tylko kwestia budowania silnego sektora technologicznego, ale głównie bezpieczeństwa państwa. Raport „Cyfrowa racja stanu” Polskiej Sieci Ekonomii przygotowany z inicjatywy Polskiej Chmury – Związku Pracodawców wskazuje, iż Polska nie poświęca temu tematowi tyle uwagi, ile potrzeba. Skala zależności od dostawców z państw trzecich rośnie wraz z cyfryzacją gospodarki i administracji. Deficyt handlowy w obszarze produktów cyfrowych przekroczył w 2025 r. 60 mld zł.
W kwietniu 2026 r. francuska Międzyresortowa Dyrekcja ds. Cyfryzacji ogłosiła rozpoczęcie największej w historii Europy migracji administracji publicznej z systemu operacyjnego Windows na Linux. Celem jest ograniczenie zależności państwa od amerykańskich technologii i wzmocnienie suwerenności cyfrowej. Migracja ma objąć 2,5 mln stanowisk w administracji, z czego 500 tys. do końca 2027 r. W 2025 r. duńskie MSZ zapowiedziało migrację z Microsoft 365 na LibreOffice. W tym samym czasie decyzje o odejściu od ekosystemu Microsoftu ogłosiły Kopenhaga i Aarhus. W debacie publicznej wskazywano m.in. na rosnące ryzyka geopolityczne i kwestie bezpieczeństwa danych w kontekście m.in. kwestii Grenlandii i obaw o potencjalne szpiegostwo.
Kwestia suwerenności cyfrowej jest tematem podobnym do bezpieczeństwa cyfrowego, ale nie tożsamym
Podobne inicjatywy widać także na forum UE. W kwietniu 2026 r. Komisja Europejska rozstrzygnęła przetarg o wartości 180 mln euro na dostawę suwerennej chmury obliczeniowej dla instytucji, organów, urzędów i agencji UE. W przetargu wybrano czterech europejskich dostawców. Został on ogłoszony w ramach działań Komisji mających na celu wzmocnienie suwerenności cyfrowej podmiotów unijnych, a także zachęcenie rynku do oferowania suwerennych rozwiązań cyfrowych. Z danych Synergy Research Group wynika, iż amerykańskie firmy kontrolują dziś ok. 70 proc. europejskiej infrastruktury chmurowej, a europejscy dostawcy – ok. 15 proc.
– Kwestia suwerenności cyfrowej jest tematem podobnym do bezpieczeństwa cyfrowego, ale nie tożsamym czy zamiennym. Bezpieczeństwo cyfrowe to jest bezpieczeństwo systemów, które można zostawić fachowcom, informatykom, administratorom systemów, żeby ktoś nieuprawniony nie dostał się do danych – wyjaśnia Wiesław Wilk. – Suwerenność cyfrowa to jest temat znacznie szerszy, który dotyczy choćby bezpieczeństwa państwa. Zgodnie z definicją przedstawioną w raporcie Polskiej Chmury i PSE suwerenność cyfrowa to zdolność państwa i jego instytucji do egzekwowania swoich praw oraz interesów, w tym bezpieczeństwa narodowego, w kontekście infrastruktury cyfrowej przy jednoczesnym zachowaniu konkurencyjnego poziomu produktów i usług.
Państwo nie może ignorować faktu, iż oddaje kontrolę nad systemami, a nie ma pewności, kto je kontroluje
– Przy tym stopniu ucyfrowienia usług publicznych i naszego zaangażowania w całą infosferę kontrola nad tym, gdzie są dane, kto ma dostęp do systemów, kto może zablokować ich działanie, jest tematem priorytetowym w Unii Europejskiej. W Polsce na razie ten temat nie jest podnoszony z taką atencją, na jaką zasługuje – uważa przewodniczący Związku Polska Chmura. – Państwo nie może ignorować faktu, iż oddaje kontrolę nad systemami, a nie ma pewności, kto je kontroluje. Tak w rzeczywistości w tej chwili jest, a my, którzy zależymy od usług państwa, będziemy ofiarami tego, gdy ktoś to wyłączy.
Jednym z przykładów przywoływanych w raporcie Polskiej Chmury dotyczy działania Międzynarodowego Trybunału Karnego w Hadze. W maju 2025 r., po tym, gdy administracja Donalda Trumpa objęła sankcjami głównego prokuratora MTK Karima Khana, utracił on dostęp do swojej służbowej poczty elektronicznej hostowanej przez Microsoft. Trybunał zdecydował się ostatecznie na przejście z amerykańskiego systemu na alternatywny zestaw usług opartych na wolnym lub otwartym oprogramowaniu.
Głośna sprawa z Holandii udostępnienia danych urzędników odpowiedzialnych za kontrolę danych organom, które o nie wystąpiły
– Mamy też głośno omawianą sprawę z Holandii udostępnienia danych urzędników odpowiedzialnych za kontrolę danych organom, które o nie wystąpiły. Nie nastąpiło żadne przestępstwo, przynajmniej w myśl tamtejszej jurysdykcji, ale dla urzędników państwa holenderskiego budzi to pytanie, czy oni mogą w tej sytuacji czuć się chronieni przez suwerenne państwo. Nie do końca – uważa Wiesław Wilk. – Apelujemy o to, żeby takie przykłady uświadomiły naszym decydentom odpowiedzialność, którą na siebie biorą.
