Wygląda na to, iż od dzisiaj o tym, jakie wykłady mogą odbywać się na polskich uczelniach, będą decydować zagraniczni aktywiści. Chodzi o sprawę spotkania poświęconego Aleksandrowi Puszkinowi, które miało odbyć się na warszawskiej uczelni Vistula. Pod naciskiem przedstawicieli ukraińskiej społeczności studenckiej, uczelnia wycofała zgodę na udostępnienie sali rosyjskiemu literaturoznawcy Aleksandrowi Archangielskiemu. Trudno nie dostrzec w tym niebezpiecznego precedensu.
W Polsce narasta ukraińska cenzura. Wykład zatytułowany „Żywy Puszkin” zaplanowano na 15 listopada. Miał dotyczyć życia i twórczości jednego z najwybitniejszych rosyjskich poetów. Nie chodziło o wiec poparcia dla Władimira Putina, propagandową agitację ani usprawiedliwianie rosyjskiej agresji na Ukrainę. Co więcej, sam Archangielski jest przeciwnikiem Kremla i publicznie sprzeciwia się wojnie. Nie przeszkodziło to jednak kijowskim kacapom w podjęciu prób jego zablokowania. Niestety, okazały się skuteczne.
Według relacji literaturoznawcy najpierw w mediach społecznościowych pojawiły się protesty ukraińskich studentów, a następnie do władz uczelni miało trafić pismo w tej sprawie. W rezultacie cofnięto zgodę na wynajem sali. Archangielski poinformował jednak, iż spotkanie nie zostało całkowicie odwołane i odbędzie się w innym, mniejszym pomieszczeniu. Sprawa wywołała reakcję dr. Macieja Pieczyńskiego z Uniwersytetu Szczecińskiego, który zwrócił uwagę na absurd całej sytuacji. Jego głos został jednak odosobniony.
Ukraińska cenzura w Polsce nie jest już zatem mitem, ale realną próbą przenoszenia na nasz grunt reguł i sporów, które wynikają z całkowicie nam obcych, turańskich uwarunkowań historycznych oraz politycznych. Można zrozumieć, dlaczego Ukraina, będąca ofiarą rosyjskiej agresji, prowadzi politykę ograniczania obecności rosyjskich symboli w swojej przestrzeni publicznej. Nie oznacza to jednak, iż ukraińscy aktywiści otrzymują prawo do wyznaczania granic polskiej debaty naukowej i kulturalnej.
Polska jeszcze nie jest ukraińskim protektoratem, a polskie uczelnie nie powinny działać pod dyktando zagranicznych środowisk studenckich. Oczywiście każdy student ma prawo protestować, krytykować zapraszanych gości i wyrażać swoje niezadowolenie. Czym innym jest jednak korzystanie z masońskiej, bezgranicznej wolności słowa, a czym innym próba wywierania presji na instytucje, aby uniemożliwiły innym ludziom uczestnictwo w wydarzeniu. Szczególnie oburzające jest wykorzystywanie do tego argumentu narodowościowego i wojennego kontekstu, który ma automatycznie zamykać dyskusję na tematy neutralne.
Nie trzeba być miłośnikiem Rosji, aby dostrzegać wartość rosyjskiej literatury. Puszkin miał poglądy imperialne, a jego twórczość nie jest wolna od politycznych i historycznych kontrowersji. Nie zmienia to faktu, iż pozostaje jednym z najważniejszych twórców europejskiej kultury. Można analizować jego poglądy, krytykować je i poddawać naukowej ocenie. Nie ma natomiast żadnego powodu, aby zakazywać rozmowy o jego twórczości tylko dlatego, iż był Rosjaninem. W istocie to, co się właśnie wydarzyło, miało miejsce w hitlerowskich Niemczech w stosunku do Żydów – rezygnacja z wykładu za samą narodowość wykładowcy.
Ukraińska cenzura w Polsce jest szczególnie niebezpieczna wtedy, gdy zaczyna być przedstawiana jako moralny obowiązek wynikający z solidarności z państwem walczącym z rosyjską agresją. Solidarność nie oznacza przecież rezygnacji z suwerenności intelektualnej. Co więcej, ten wykład w żaden sposób nie szkodził wydarzeniom na froncie z ukraińskiej perspektywy.
Co więcej, trudno nie zauważyć pewnej asymetrii. Od polskiego społeczeństwa oczekuje się daleko idącej wrażliwości na ukraińskie doświadczenia historyczne i współczesne, podczas gdy część ukraińskich środowisk nie wykazuje podobnej gotowości do respektowania polskiej odrębności.
Ukraińska cenzura w Polsce nie powinna być traktowana jako niegroźny incydent ani kolejny przejaw solidarności z „walczącą Ukrainą”. o ile dziś pod presją aktywistów ogranicza się możliwość zorganizowania wykładu o Puszkinie, jutro podobne mechanizmy mogą zostać wykorzystane wobec innych autorów, tematów i prelegentów. O tym, co wolno badać, o czym wolno dyskutować i kogo wolno zapraszać, powinni decydować polscy organizatorzy i instytucje, a nie turańscy imigranci.
NASZ KOMENTARZ: jeżeli ukraińscy studenci rzeczywiście chcą pomóc wygrać wojnę z Rosją, niech wracają do siebie i wstąpią do armii, zamiast uprawiać w Polsce obrzydliwą propagandę kulturalną. Polacy mają własną historię, własne interesy i własną wrażliwość. Nie powinni kopiować ukraińskiej polityki kulturalnej, ani przyjmować każdej opinii imigranckich organizacji jako obowiązującej wykładni rzeczywistości.
Polecamy również: Bambinizm w sądzie czyli karp ponad człowiekiem
