Na Westerplatte trwa ekshumacja szczątków odkrytych 5 listopada 2026 roku przy placówce „Fort”. Znaleziona obok polska broń i elementy umundurowania wskazują, iż może to być obrońca Mieczysław Krzak, poległy prawdopodobnie 2 września 1939 roku. Prace prowadzi zespół z udziałem prokuratora IPN, a ostateczną odpowiedź dadzą badania genetyczne.
Ekshumacja pod nadzorem prokuratora IPN
W pracach na Westerplatte uczestniczą prokurator Instytutu Pamięci Narodowej, lekarz medycyny sądowej, antropolog oraz archeolodzy z Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku. Ich zadaniem jest bezpieczne podjęcie szczątków, zabezpieczenie przedmiotów i zebranie materiału potrzebnego do identyfikacji. Na tym etapie nie wolno przesądzać, do kogo należą kości.
Do odkrycia doszło podczas nadzoru archeologicznego nad pracami ziemnymi. Jak podał Instytut Pamięci Narodowej, szkielet znajdował się około 2,5 metra pod współczesnym poziomem gruntu, mniej więcej pół metra od północnej ściany żelbetowego schronu z 1911 roku. We wrześniu 1939 roku obiekt był ważnym stanowiskiem obronnym Wojskowej Składnicy Tranzytowej.
Polski bagnet i wojskowe guziki
Przy szczątkach archeolodzy ujawnili polski bagnet wz. 1929 z pochwą i pozostałością skórzanej żabki, która służyła do zawieszania go na pasie. Znaleźli także dwa polskie guziki wojskowe używane przez szeregowych Wojska Polskiego w latach 20. XX wieku. Lokalizacja i charakter przedmiotów mocno wiążą odkrycie z polską obroną Westerplatte. przez cały czas jest to jednak hipoteza, a nie zakończona identyfikacja.
Najważniejszym tropem jest postać legionisty Mieczysława Krzaka. Służył w 4. Pułku Piechoty Legionów, na Westerplatte obsługiwał między innymi moździerze i walczył w placówce „Fort”. Najprawdopodobniej zginął w nocy 2 września 1939 roku, a po zakończeniu walk został uznany za zaginionego. Jego miejsca pochówku przez dziesięciolecia nie znano.
Badania genetyczne rozstrzygną tożsamość
Badania DNA mają potwierdzić albo wykluczyć, iż odnaleziony żołnierz to Mieczysław Krzak. Oddział IPN w Gdańsku zwrócił się do osób posiadających informacje o rodzinie obrońcy lub mogących pomóc w ustaleniu jego krewnych. Materiał porównawczy może mieć zasadnicze znaczenie dla zakończenia identyfikacji.
Poszukiwania na Westerplatte realizowane są od 2016 roku. W toku prac prowadzonych od września do listopada 2019 roku ekshumowano szczątki dziewięciu polskich żołnierzy. Siedmiu z nich udało się później zidentyfikować dzięki badaniom genetycznym. Obecne czynności prowadzone są w ramach śledztwa dotyczącego niemieckich zbrodni wojennych i zbrodni przeciwko ludzkości popełnionych na polskich obrońcach w pierwszych dniach września 1939 roku.
Pamięć wymaga nazwisk
Westerplatte jest symbolem oporu, ale za tym symbolem stoją konkretni żołnierze. Polska ma obowiązek odnajdywać ich szczątki, ustalać tożsamość i zapewniać im godny pochówek. To element ciągłości państwa oraz uczciwości wobec rodzin, które przez dziesięciolecia nie znały miejsca spoczynku swoich bliskich.
Miejsce pierwszych walk II wojny światowej pozostaje także punktem sporu o odpowiedzialność Niemiec i należne Polsce zadośćuczynienie. Kwestia reparacji wróciła na Westerplatte podczas tegorocznych uroczystości, a w szerszej debacie stale powraca problem niemieckiego odrzucania prawdy o własnych zbrodniach. Ekshumacja przypomina, iż pamięć historyczna nie jest dekoracją państwowych obchodów. Ma twarze, nazwiska i rodziny czekające na prawdę.
Źródło: Radio Gdańsk, Instytut Pamięci Narodowej
Źródło: Radio Gdańsk
