– Dzisiaj w zmieniającym się geopolitycznie świecie kwestie ceł, zwłaszcza kiedy weźmiemy pod uwagę informacje dochodzące spoza Atlantyku, nabierają coraz większego znaczenia.
Nie są już tylko tematem dla statystyków i mądrych głów, ale pewnym geopolitycznym narzędziem. Pierwszy raz od lat 60. europejski kodeks celny jest reformowany, aby dostosować jego funkcjonowanie do zmieniających się standardów, układu sił na świecie. Elementem tej reformy jest ustanowienie europejskiej agencji celnej, która będzie pełniła tę istotną funkcję – mówi agencji Newseria Kamila Gasiuk-Pihowicz, posłanka do Parlamentu Europejskiego z Koalicji Obywatelskiej.
Zdaniem przedstawicieli rządu Polska skorzysta gospodarczo i wizerunkowo na goszczeniu nowej agencji
Warszawa jest jednym z miast ubiegających się o siedzibę nowego unijnego organu. Mowa o Urzędzie Unii Europejskiej ds. Celnych (EUCA), który w najbliższym czasie zostanie powołany w ramach gruntownej reformy unii celnej. Wnioski złożone przez dziewięć miast Wspólnoty zostały już ocenione przez Komisję Europejską, a decyzja zapadnie po osiągnięciu porozumienia między Parlamentem Europejskim a państwami członkowskimi w Radzie UE. Zdaniem przedstawicieli rządu Polska skorzysta gospodarczo i wizerunkowo na goszczeniu nowej agencji.
Unia celna została utworzona w 1968 r. jako fundament europejskiej integracji gospodarczej. Jej członkami są wszystkie państwa unijne, co oznacza te same stawki lub cła importowe dla towarów wwożonych na ich terytorium z państw trzecich. Unia zapewnia brak ceł wewnętrznych na towary, którymi kraje członkowskie handlują między sobą. Prace nad jej gruntowną reformą realizowane są od 2023 r. Celem jest poprawa jakości kontroli celnych i współpracy organów celnych w związku z bardzo dynamicznym rozwojem handlu internetowego. Kupowane za granicą produkty nie zawsze są zgodne z unijnymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa czy norm środowiskowych.
O kandydaturze Warszawy jako siedziby EUCA oficjalnie poinformowano pod koniec października 2025 r.
– Jednym z założeń reformy jest ustanowienie Urzędu UE ds. Celnych. Będzie on odpowiedzialny za koordynację prac administracji celnej w różnych państwach członkowskich. Będzie również tworzył i prowadził unijne centrum danych celnych, czyli system, który w przyszłości ma zastąpić krajowe systemy celne i być centralnym hubem danych, gdzie będą zbierane informacje na temat przepływu towarów. To jest bardzo potrzebne, żeby poprawić jakość analizy ryzyka i zabezpieczyć nasz rynek przed napływem towarów, które nie powinny tutaj wpływać – wyjaśnia Małgorzata Krok, pełnomocniczka ministra finansów i gospodarki ds. ubiegania się o ustanowienie siedziby EUCA w Warszawie.
O kandydaturze Warszawy jako siedziby EUCA oficjalnie poinformowano pod koniec października 2025 r. Na początku grudnia został złożony oficjalny wniosek do Komisji Europejskiej, a w ubiegłym tygodniu odbyła się prezentacja kandydatury w Parlamencie Europejskim.
Chcielibyśmy stworzyć w Warszawie hub bezpieczeństwa granic
– Mamy ogromne doświadczenie jako Polska w sprawach celnych. Mamy granicę lądową, morską z państwami trzecimi, mamy bardzo doświadczoną administrację celną, która będzie wspierać taki urząd. Mamy u siebie już Frontex, który jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo, o ile chodzi o przepływ osób. EUCA będzie odpowiedzialna za przepływ towarów i jego bezpieczeństwo. Chcielibyśmy stworzyć w Warszawie hub bezpieczeństwa granic, połączyć te dwie agencje, wykorzystać synergię, która może między nimi powstać, żeby Unia Europejska, nasi obywatele byli bezpieczniejsi, a firmy mogły się lepiej rozwijać – podkreśla Kamila Gasiuk-Pihowicz.
Frontex, czyli Europejska Agencja Straży Granicznej i Przybrzeżnej, wspiera państwa członkowskie i te stowarzyszone w ramach strefy Schengen w zarządzaniu granicami zewnętrznymi UE i walce z przestępczością transgraniczną. Powstała w 2004 r., a swoją siedzibę ma w Warszawie. Na tę synergię zwróciła również uwagę Komisja Europejska w swojej opinii przekazanej 20 stycznia br. Parlamentowi Europejskiemu i Radzie UE.
Lokalizacja siedziby EUCA będzie ustalona przez współprawodawców na podstawie przejrzystego procesu składania wniosków
– Kwestia współpracy straży granicznej z celnikami wydaje się oczywista i po prostu te instytucje będą lepiej działać, gdy będą mogły funkcjonować w tej samej przestrzeni, w tym samym mieście – uważa Ignacy Niemczycki, wicemin. Spraw Zagranicznych.
Jak można przeczytać na stronie Komisji Europejskiej, lokalizacja siedziby EUCA będzie ustalona przez współprawodawców na podstawie przejrzystego procesu składania wniosków. Uzgodniono kryteria wyboru, wśród których znajdują się takie jak m.in. umożliwienie wykonywania pełnego zakresu zadań i uprawnień nowego urzędu, możliwość rekrutacji wysoko wykwalifikowanego personelu czy też zapewnienie odpowiednich możliwości szkoleniowych. Pod uwagę będzie brana również m.in. dostępność lokalizacji, obecność placówek edukacyjnych dla dzieci pracowników EUCA czy też dostęp do opieki medycznej.
