Smartfony obniżają koncentrację uczniów i ich zainteresowanie nauką

raportcsr.pl 7 часы назад

Smartfony ograniczają zainteresowanie uczniów nauką. Nieedukacyjna obecność telefonów i innych urządzeń ekranowych w domu i w szkole istotnie obniża koncentrację i zainteresowanie uczniów nauką – wynika z ogólnopolskiego badania przeprowadzonego wśród niemal tysiąca uczniów, ich nauczycieli i rodziców.

Nieedukacyjna obecność telefonów, komputerów i telewizorów w otoczeniu dzieci i młodzieży istotnie obniża ich zainteresowanie nauką, zaburza koncentrację oraz rytm edukacyjny – wynika z badań przeprowadzonych przez naukowców z Instytutu Psychologii Wyższej Szkoły Kształcenia Zawodowego we współpracy z Fundacją Bonum Humanum. Kierownikiem projektu był dr hab. prof. WSKZ Mariusz Jędrzejko.

Smartfony i komputery towarzyszą uczniom podczas nauki w domu

Z wstępnych danych wynika, iż ponad 74 proc. uczniów szkół podstawowych i 95 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych ma w trakcie nauki domowej włączone telefony lub komputery także wtedy, gdy urządzenia te nie są wykorzystywane do celów edukacyjnych.

Korzystanie ze telefonów na lekcjach szkolnych

Blisko 39 proc. uczniów szkół podstawowych i 79 proc. szkół ponadpodstawowych ma aktywne telefony podczas lekcji w szkołach. Jednocześnie 21 proc. uczniów szkół podstawowych i 45 proc. ponadpodstawowych przyznaje, iż korzysta ze telefonów w trakcie zajęć w celach nieedukacyjnych, głównie do obsługi komunikatorów i mediów społecznościowych.

Badanie wskazuje, iż to właśnie komunikatory i portale społecznościowe są czynnikami najsilniej wytrącającymi uczniów z rytmu edukacyjnego.

Multitasking cyfrowy obniża efektywność uczenia się

Ponad 31 proc. uczniów szkół podstawowych i 68 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych deklaruje, iż ucząc się w domu, jednocześnie słucha muzyki, ogląda telewizję lub treści publikowane w mediach społecznościowych. Zdaniem autorów badania prowadzi to do częstego przerywania uczenia się i do obniżenia efektywności przyswajania wiedzy.

Jednocześnie blisko połowa respondentów przyznaje, iż w ich domach nie obowiązuje zasada „najpierw nauka, później rozrywka”, a aktywności cyfrowe niezwiązane z edukacją są podejmowane kilkukrotnie w trakcie popołudniowej nauki.

Internet i sztuczna inteligencja jako główne źródła wiedzy uczniów

Niemal 29 proc. uczniów szkół podstawowych i ponad połowa uczniów szkół ponadpodstawowych traktuje internet jako podstawowe, a często jedyne źródło wiedzy wykorzystywane w procesie nauki. Jednocześnie 29 proc. uczniów szkół podstawowych i 55 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych nie przeczytało w 2025 r. ani jednej lektury obowiązkowej w całości, zastępując ją skrótami internetowymi lub opracowaniami wytworzonymi przez sztuczną inteligencję.

Blisko 31 proc. uczniów klas maturalnych przygotowuje się do egzaminów głównie na podstawie materiałów tworzonych przez narzędzia AI, nie korzystając z podręczników szkolnych. Autorzy badania podkreślają, iż choć sztuczna inteligencja może wspierać proces edukacyjny, traktowanie jej jako jedynego źródła wiedzy wiąże się z wysokim ryzykiem edukacyjnym.

Kontrola rodzicielska i zasady korzystania z urządzeń mobilnych

Z badania wynika także, iż w 54 proc. domów uczniów szkół podstawowych i w 24 proc. domów uczniów szkół ponadpodstawowych rodzice ustalili jasne zasady korzystania z urządzeń mobilnych. Programy kontroli rodzicielskiej są aktywne u 62 proc. uczniów szkół podstawowych i niespełna 19 proc. ponadpodstawowych, przy czym połowa młodszych uczniów deklaruje, iż potrafi je omijać.

Urządzenia ekranowe pogarszają jakość snu i samopoczucie uczniów

Badanie potwierdza silny związek korzystania z urządzeń ekranowych z jakością snu. Niemal jedna trzecia uczniów szkół podstawowych i 72 proc. uczniów szkół ponadpodstawowych kończy aktywność cyfrową po godz. 23.00, a odpowiednio 11 i 28 proc. po północy.

Prowadzi to – jak wskazują autorzy – do skrócenia fazy snu głębokiego odpowiedzialnej m.in. za procesy pamięciowe najważniejsze dla skutecznego uczenia się. Blisko połowa badanych obserwuje u siebie objawy obniżonego nastroju i pogorszenie relacji z rodzicami, które wiążą się z nadmiernym korzystaniem z technologii ekranowych.

Zakaz telefonów w szkołach? Głos nauczycieli i rodziców

Ponad 95 proc. nauczycieli i rodziców uczestniczących w wywiadach fokusowych opowiedziało się za wprowadzeniem odgórnego zakazu przynoszenia telefonów do szkół podstawowych. W szkołach ponadpodstawowych nauczyciele częściej wskazywali na potrzebę wypracowania umowy w tej sprawie szkoły z uczniami.

Potrzeba edukacji medialnej i jasnych zasad w szkołach

Zdaniem autorów badania bez intensyfikacji edukacji medialnej rodziców i uczniów oraz bez wprowadzenia jasnych zasad obecności telefonów w szkołach opisane zjawiska będą się pogłębiać, negatywnie wpływając na wyniki edukacyjne, zdrowie psychiczne, przyszłość zawodową i społeczną młodego pokolenia.

Metodologia badania ogólnopolskiego

Badanie zrealizowano od września do grudnia 2025 r. na ogólnopolskiej próbie 998 uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych oraz 202 nauczycieli i rodziców. Zastosowano badania sondażowe, wywiady pogłębione oraz fokusowe.

Źródło: naukawpolsce.pl/ Mira Suchodolska (PAP)