Moje pierwsze lata pobytu w Kanadzie, przeszło 40 lat temu, skupiły się na dokształcaniu. Uczyłam się języka angielskiego, jakieś kursy związane z wyuczonym zawodem w Polsce. Czytanie książek uzupełniających świadomość życia w nowym nieznanym środowisku.
Realizując te wszystkie plany, krążyłam w poszukiwaniu sojuszników rozumiejacych moje potrzeby i tak w biblotece Uniwersytetu w Toronto, w dziale słowiańskim, trafiłam na tam pracującą ...Rosjankę .
Spokojnie, spokojnie, to nie była ani ...komunistka, ani inna współcześnie modna i znana Polakom wyznawczynie modnych prądów politycznych w Rosji, czy Europie.
To była Rosjanka urodzona i wykształcona w Kanadzie wyznająca prawosławie z XVII wieku. Mówiła trochę inaczej akcentowanym językiem rosyjskim, odziedziczonym po pokoleniach emigrantów rosyjskich do Kanady, jej religijnych przodków zwanych "rozkolnikami".
Raskolnicy (liczba pojedyncza: raskolnik) to historyczne rosyjskie określenie schizmatyków lub dysydentów, którzy w latach 50. i 60. XVII wieku odłączyli się od oficjalnego Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Słowo to pochodzi od terminu "raskoł", oznaczającego „schizmę” lub „rozłam”. w tej chwili są oni powszechniej znani jako staroobrzędowcy (starowiercy lub staroobriadcy).
XVII-wieczne reformy patriarchy Nikona dostosowały praktyki rosyjskiego prawosławia do greckich tradycji bizantyńskich, wywołując wielką schizmę wewnętrzną.
Kluczowe reformy – Korekta tekstów: Zrewidowano i ponownie wydano księgi liturgiczne, aby wyeliminować błędy w tłumaczeniach, które nagromadziły się wskutek pomyłek kopistów. Znak krzyża przy mopdlitwach: Tradycyjny układ dwóch palców zastąpiono układem trzech palców. Zmiany liturgiczne: Nakazano trzykrotne (zamiast dwukrotnego) śpiewanie „Alleluja”, zmniejszono liczbę chlebów eucharystycznych z siedmiu do pięciu oraz zmieniono kierunek procesji kościelnych. Postawy rytualne: Pełne pokłony do ziemi zastąpiono ukłonami w pas.
Konsekwencje i podział – Wielka Schizma (Raskoł): Tradycjonaliści, którzy odrzucili wprowadzone zmiany, oddzielili się od oficjalnego Kościoła i stali się znani jako staroobrzędowcy.
Pojawił się konflikt z władzą państwową: Nikon próbował ustanowić zwierzchnictwo Kościoła nad carem, co doprowadziło do jego ostatecznego usunięcia z urzędu i wygnania w 1658 roku.
Oficjalne zatwierdzenie: Sobory kościelne w latach 1666–1667 formalnie ...poparły reformy liturgiczne Nikona, jednocześnie rzucając anatemę (klątwę/ekskomunikę) na oponentów, co przypieczętowało trwały podział.
. Reformy patriarchy Nikona z XVII wieku wywarły znaczący wpływ na Rosyjski Kościół Prawosławny oraz jego relacje z państwem... 1687.
Staroobrzędowcy stanowili falę porewolucyjnych uciekinierów lat dwudziestych XX wieku. Uciekając przed następstwami rewolucji rosyjskiej i późniejszymi wstrząsami w Chinach, grupa staroobrzędowców przybyła z Mandżurii do Kanady . Założyli osadę w pobliżu Hines Creek w Albercie, gdzie grecki kościół prawosławny św. Pokrowy pozostaje historycznym symbolem ich przybycia.
Globalna migracja: Uciekając przed historycznymi prześladowaniami i politycznymi zawirowaniami, grupy migrantów przemieszczały się przez Chiny (Harbin i Sinciang) oraz Turcję, zatrzymując się w takich miejscach jak Nowa Zelandia i Oregon, zanim ostatecznie osiedliły się w Kanadzie.
Osadnictwo w Albercie: W 1973 roku dziesiątki rodzin połączyły środki, aby zakupić duże połacie przystępnych cenowo gruntów rolnych w Plamondon w Albercie – enklawie znanej nieformalnie jako Berezowka lub „Rosyjska Wioska”.
//Wcześniej, w latach 20. XX wieku, w pobliżu Hines Creek w północno-zachodniej części Alberty zakorzeniła się również inna, odrębna społeczność. :))) //
Izolacja i tradycja: Społeczności te dokładają wszelkich starań, by zachować swój archaiczny rosyjski język liturgiczny, charakterystyczny śpiew w języku staro-cerkiewno-słowiańskim, tradycyjny ubiór oraz surowe zasady postu. Jednym z e sprzeciwów było zachowanie zarostu twarzy przez dorosłych mężczyzn.
Odizolowany styl życia i kultywowanie tradycji przez staroobrzędowców z Alberty zostały uwiecznione przez filmowca Johna Paskievicha w uznanym przez krytyków dokumencie *The Old Believers* (1988), zrealizowanym dla National Film Board of Canada. -Wstawienie zdjęcia ułatwiającego wizualną identyfikację osady/kontekstu – z wykorzystaniem dostępnych opisów sceny, jeżeli są adekwatne, ale z zachowaniem umiaru.
Film nie ma tłumaczenia na język polski, ale daje jakąś małą możliwość poznania jak wygląda życie Starowierów w Kanadzie.
Ciekawostka: skupiska starowierców znajdują się m.in. w Wojnowie na Mazurach oraz w Gabowych Grądach i Wodziłkach na Suwalszczyźnie.
