Analiza w skrócie:
- Bułgarzy od 2021 roku po raz ósmy będą wybierać swój parlament.
- Kolejne wybory odbędą się w niedzielę 19 kwietnia 2026 roku. W rywalizacji o miejsca w parlamencie bierze udział łącznie 24 ugrupowania.
- Wśród najważniejszych tematów kampanijnych są m.in. kwestie panującej korupcji w państwie oraz kierunki polityki zagranicznej.
- Największe szanse na zwycięstwo ma koalicja Postępowa Bułgaria.
W niedzielę 19 kwietnia w Republice Bułgarii odbędą się kolejne w tym państwie przedterminowe wybory parlamentarne. Bułgarzy będą wybierać swoich przedstawicieli politycznych po raz ósmy w przeciągu ostatnich pięciu lat. Od 2021 roku państwo to jest w ciągłym kryzysie politycznym związanym z tym, iż kolejne ugrupowania nie są w stanie ze sobą długoterminowo współpracować w ramach koalicji parlamentarnych.
Charakterystyka parlamentu Bułgarii
Władzę ustawodawczą w Bułgarii sprawuje jednoizbowy parlament – Zgromadzenie Narodowe. Jego skład stanowi 240 deputowanych. Kadencja wybranego parlamentu wynosi cztery lata. Może ona zostać skrócona w przypadku, kiedy to nie zostanie osiągnięte porozumienie w sprawie utworzenia rządu po trzech próbach, które przewiduje bułgarska konstytucja. To właśnie w ostatnich pięciu latach ze względu na dość dużą polaryzację polityczną i brak zgody między różnymi ugrupowaniami, były podejmowane kolejne decyzje o przedterminowym rozwiązaniu parlamentu. Zgodnie z bułgarską ustawą zasadniczą Zgromadzenie Narodowe sprawuje władzę ustawodawczą oraz pełni funkcje kontroli parlamentarnej. Ponadto realizuje funkcje kreacyjne.
System wyborczy w wyborach parlamentarnych w Bułgarii
Wybory parlamentarne przeprowadzane są na podstawie powszechnego, równego i bezpośredniego prawa wyborczego oraz w głosowaniu tajnym. Przyjęto jednocześnie proporcjonalny system wyborczy. Zgodnie z regulacjami prawnymi w celu przeprowadzenia elekcji parlamentarnej tworzy się 31 wielomandatowych okręgów wyborczych. Próg wyborczy wynosi 4% zarówno dla partii jak i koalicji wyborczych. Bułgarskie prawo wyborcze wskazuje również wprost, iż przy ustalaniu liczby przypadających poszczególnym ugrupowaniom mandatów stosuje się metodę Hare’a-Niemeyera.
Termin nadchodzących wyborów parlamentarnych w Bułgarii
Prezydent Republiki Bułgarii Iliana Iotova zgodnie ze swoją prerogatywą ogłosiła, iż wybory parlamentarne odbędą się w dniu 19 kwietnia 2026 roku (niedziela). Z tego względu kampania wyborcza formalnie rozpoczęła się 20 marca b.r. i potrwa do 17 kwietnia. Natomiast w dniu 18 kwietnia oraz 19 kwietnia do godziny 20 będzie obowiązywała cisza wyborcza.
Ugrupowania startujące w nadchodzących wyborach parlamentarnych
W rywalizacji wyborczej o miejsca w bułgarskim organie ustawodawczym udział bierze 14 partii i 10 koalicji. Do najważniejszych ugrupowań zalicza się koalicję GERB-SDS (Obywatele na rzecz Europejskiego Rozwoju Bułgarii – Unia Sił Demokratycznych), koalicję PP-DB (Kontynuujemy Zmiany – Demokratyczna Bułgaria), koalicję Postępowa Bułgaria, partię Ruch na rzecz Praw i Wolności, koalicję Sojusz na rzecz Praw i Wolności, partię Odrodzenie, koalicję BSP-OL (Bułgarska Partia Socjalistyczna – Zjednoczona Lewica).
Najważniejsze postulaty wyborcze
Wśród najważniejszych i najczęstszych obietnic pojawiających się w kampanii wyborczej jest walka z korupcją. Jest to adekwatnie jeden z jej centralnych tematów. Należy przy tym podkreślić, iż według Indeksu Percepcji Korupcji Transparency International, Bułgaria jest państwem Unii Europejskiej z najgorszym wynikiem o ile chodzi o poziom tego zjawiska. Wśród ugrupowań, które najbardziej akcentują chęć przeprowadzani reform w tym obszarze jest koalicja PP-DB, które zaprezentowała tzw. protokół w sprawie zwalczania korupcji. Generalnie, choć już mniej konsekwentnie swoje postulaty i propozycje w obszarze walki z korupcją przedstawiają także prawie wszystkie pozostałe ugrupowania.
Istotną kwestią kampanijną jest również kierunek polityki zagranicznej. Problematyka ta ma coraz większe znaczenie w kampaniach wyborczych większości państw europejskich. Prozachodnią i prounijną orientację w polityce międzynarodowej proponują GERB-SDS i PP-DB. Bardziej umiarkowana postawa, ale dalej nastawiona na kierunek zachodni prezentowana jest przez Ruch na rzecz Praw i Wolności. Postępowa Bułgaria z kolei zachowuje pewien dystans. Z kolei neutralną pozycję stara się zajmować BSP-OL, natomiast Odrodzenie jest partią nacjonalistyczną, krytyczną wobec UE i NATO, a także odpowiadająca się za zbliżeniem z Rosją.
Tendencje w sondażach wyborczych
Według sondaży wyborczych w tej chwili największą popularnością cieszy się koalicja Postępowa Bułgaria, której nieoficjalnym liderem jest Rumen Radev. To były Prezydent Republiki Bułgarii, który złożył swoją rezygnację w styczniu tego roku, chcąc tym samym wziąć udział w wyborach parlamentarnych, by ubiegać się następnie o stanowisko premiera. Swoją funkcję sprawował przez dziewięć lat, więc osobiście doświadczał sytuacji związanej z głęboką niestabilnością rządów i brakiem współpracy parlamentarnej.
Sondaże wskazują, iż Postępowa Bułgaria może liczyć średnio na około 30% poparcia. Za nią plasuje się koalicja GERB-SDS, która notuje wskazania średnio na poziomie 20% poparcia. Na jej czele stoi Bojko Borisow, który już kilkukrotnie sprawował funkcję szefa rządu. Na poparcie na poziomie około 10% może z kolei liczyć koalicja PP-DB oraz partia Ruch na rzecz Praw i Wolności. Szanse na wejście do parlamentu według sondaży mają także partia Odrodzenie oraz koalicja BSP-OL. Jednak ta ostatnia według badań preferencji wyborczych balansuje na granicy progu wyborczego.
Kontekst i tło polityczne wyborów parlamentarnych
Najbliższe wybory do Zgromadzenia Narodowego realizowane są w następstwie kolejnego w ciągu ostatnich kilku lat przedterminowego rozwiązania tego gremium. Poprzednie wybory odbyły się pod koniec października 2024 roku, które wygrała koalicja GERB-SDS. Parlament był mocno rozdrobniony, ale udało się ostatecznie uformować rząd pod kierownictwem Rosena Żelazkowa. Natomiast na przełomie listopada i grudnia w Sofii odbyły się wielotysięczne demonstracje i protesty przeciwko władzom oraz istniejącej sytuacji politycznej. W następstwie tego już 11 grudnia premier podał się do dymisji. Natomiast w styczniu 2026 ówczesny prezydent Radev poinformował, iż po nieudanych próbach utworzenia kolejnych rządów zostaną ogłoszone ponownie wybory.
Od 2021 roku Bułgarzy do lokali wyborczych udadzą się po raz ósmy, co oznacza, iż elekcja parlamentarna w tym kraju ma miejsce średnio raz na pół roku. Państwo to znajduje się w ciągłym kryzysie związanym z tworzeniem rządów. Kolejne wyłaniane składy parlamentu na przestrzeni ostatnich lat cechowały się znacznym rozdrobnieniem. Jednocześnie pojawiły się ugrupowania znacznie bardziej krytyczne wobec dotychczasowego modelu uprawiania władzy, co tylko potęgowało problemy z tworzeniem stabilnych większości parlamentarnych.
