Autorzy: Mikołaj Woźniak, Karolina Czarnowska. Wsparcie merytoryczne: Łukasz Kobierski
02.04. Rozmowa telefoniczna Wang-Kallas
2 kwietnia Wang Yi, minister spraw zagranicznych Chin, przeprowadził rozmowę telefoniczną z Kają Kallas, wysoką przedstawiciel UE do spraw zagranicznych i polityki bezpieczeństwa. Rozmowa dotyczyła przede wszystkim sytuacji na Bliskim Wschodzie. Kallas doceniła działania dyplomatyczne Chin zmierzające do ograniczenia napięć, w tym wspólną inicjatywę Chin i Pakistanu. Unia Europejska zadeklarowała, iż nie bierze udziału w konflikcie, ale odczuwa jego skutki gospodarcze i polityczne, dlatego popiera szybkie zakończenie walk oraz powrót do dialogu. Wang podkreślił znaczenie współpracy Chin i Europy w obronie systemu międzynarodowego opartego na ONZ i prawie międzynarodowym. Zaznaczył, iż najważniejsze elementy chińsko-pakistańskiej inicjatywy obejmują zawieszenie broni, rozpoczęcie rozmów pokojowych, ochronę obiektów cywilnych i bezpieczeństwo szlaków morskich, zwłaszcza w Cieśninie Ormuz. W dalszej części rozmowy omówiono relacje Chiny–UE. Wang stwierdził, iż rozwój Chin stanowi szansę dla Europy i skrytykował politykę protekcjonizmu oraz „odłączania się” od Chin. Kallas podkreśliła natomiast, iż UE postrzega Chiny jako ważnego partnera i nie zamierza zrywać współpracy gospodarczej.
02.04. Rozmowa telefoniczna Wang-Wadephul
Tego samego dnia Wang Yi odbył rozmowę telefoniczną z niemieckim ministrem spraw zagranicznych Johannem Wadephulem. Głównym tematem rozmowy była sytuacja na Bliskim Wschodzie, szczególnie konflikt dotyczący Iranu. Strona niemiecka podkreśliła, iż eskalacja konfliktu negatywnie wpływa na światową gospodarkę, bezpieczeństwo energetyczne oraz dostawy żywności. Niemcy wyraziły poparcie dla działań Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz pozytywnie oceniły chińsko-pakistańską inicjatywę dotyczącą przywrócenia pokoju i stabilności w regionie Zatoki Perskiej i Bliskiego Wschodu. Wang zaznaczył, iż działania militarne USA i Izraela wobec Iranu nie zostały zatwierdzone przez Radę Bezpieczeństwa ONZ i naruszają prawo międzynarodowe. Podkreślił konieczność ochrony suwerenności państw regionu, bezpieczeństwa ludności cywilnej, infrastruktury energetycznej oraz szlaków żeglugowych. Obie strony zgodziły się, iż Chiny i Niemcy jako ważne państwa powinny działać na rzecz deeskalacji konfliktu i stabilizacji regionu. Poruszono także kwestie relacji chińsko-niemieckich i zadeklarowano chęć dalszego wzmacniania strategicznej współpracy między oboma krajami.
07.04. Chiny wprowadzają nowe przepisy dotyczące bezpieczeństwa łańcucha dostaw
7 kwietnia premier Chin Li Qiang podpisał dekret Rady Państwa o wprowadzeniu zestawu przepisów dotyczących bezpieczeństwa przemysłowego i łańcucha dostaw. Wchodzące w życie z dniem ogłoszenia, 18-artykułowe przepisy mają na celu zapobieganie zagrożeniom bezpieczeństwa w łańcuchach przemysłowych i łańcuchach dostaw, zwiększenie ich odporności i bezpieczeństwa oraz ochronę stabilności gospodarczej i społecznej, a także bezpieczeństwa narodowego. Dokument wyjaśnia zasady pracy nad bezpieczeństwem przemysłowym i łańcucha dostaw, w tym promowanie stabilnego i sprawnego funkcjonowania globalnych łańcuchów przemysłowych i łańcuchów dostaw oraz wspieranie badań nad kluczowymi technologiami w kluczowych sektorach. Dokument usprawnia powiązane środki instytucjonalne w celu zapewnienia stabilnej produkcji, obiegu i zrównoważonego funkcjonowania surowców, technologii, urządzeń i produktów w kluczowych sektorach. W dokumencie przewidziano również, iż Chiny ustanowią mechanizm dochodzeń w sprawie bezpieczeństwa łańcuchów przemysłowych i dostaw, na podstawie którego odpowiednie departamenty będą mogły wszczynać dochodzenia i podejmować środki zaradcze wobec krajów, regionów lub organizacji międzynarodowych, a także organizacji lub osób zagranicznych, które podważają bezpieczeństwo chińskiego łańcucha przemysłowego i dostaw.
Kluczowe kwestie dla korporacji międzynarodowych obejmują scentralizowany mechanizm koordynacji między ponad 15 agencjami rządowymi (w tym MOFCOM, MIIT i CAC) w celu monitorowania działań w łańcuchu dostaw. Co więcej, rozszerzają one kryteria ryzyka, aby wychwycić zachowania handlowe korporacji międzynarodowych, które mogą być postrzegane jako wpływające na bezpieczeństwo łańcucha dostaw, w tym decyzje o zaprzestaniu dostaw do chińskich klientów lub wycofaniu się z chińskich łańcuchów dostaw. Nakładają one również nowe ograniczenia na gromadzenie danych w łańcuchu dostaw, co może mieć istotne konsekwencje dla sposobu, w jaki firmy przeprowadzają w Chinach badania due diligence w zakresie środowiska, społeczeństwa i ładu korporacyjnego oraz audyty łańcucha dostaw. Korporacje międzynarodowe mogą ponadto napotkać bezpośrednie konflikty prawne, jeżeli przestrzeganie prawa USA lub UE samo w sobie może wiązać się z ryzykiem egzekwowania prawa w Chinach. najważniejsze terminy, takie jak „przerwanie normalnych transakcji” i „środki dyskryminacyjne”, nie zostały zdefiniowane, co stwarza znaczną niepewność interpretacyjną w odniesieniu do decyzji dotyczących zgodności. Rozporządzenia nie mają okresu karencji i wchodzą w życie natychmiast od 7 kwietnia.
Strona chińska podkreśla, iż nowe przepisy pojawiły się w czasie, gdy globalny system jest widocznie napięty, szczególnie w obliczu konfliktu na Bliskim Wschodzie, który wstrząsnął światowymi rynkami energii oraz łańcuchami dostaw. Z racji, iż na całym świecie rozwinięte gospodarki dostosowują łańcuchy dostaw, nierzadko starając się przenieść produkcję bliżej swoich krajów, działania Pekinu wpisują się zatemw globalne zmiany. Państwo Środka wskazuje, iż nie jest to oznaka „zamykania drzwi”, ale forma nacisku na otwartość i współpracę międzynarodową, zaś państwo poszukuje sposobów na zmniejszenie podatności na zagrożenia oraz zapewnienie stabilnego dostępu do surowców, technologii i sprzętu. Chiny podkreślają, iż są zależne od zewnętrznych nakładów, tak jak inni są zależni od ich produkcji. Z uwagi na obustronne korzyści, relacje powinny cechować się wzajemnym szacunkiem.
Chińskie regulacje dotkną również europejskie firmy. Nowe zarządzenia praktycznie delegalizują tzw. „de-risking”. Firmy przenoszące produkcję lub stosujące się do sankcji UE ryzykują wszczęciem dochodzenia za środki dyskryminacyjne. Co więcej, Artykuł 16 nakłada odpowiedzialność osobistą – w tym zakazy podróżowania na kadrę kierowniczą z firm mających siedzibę w Chinach. Analizy wprowadzonych regulacji potwierdzają, iż nowe chińskie przepisy uniemożliwiają firmom z UE przeprowadzanie obowiązkowych audytów w zakresie praw człowieka bez naruszenia chińskiego prawa bezpieczeństwa narodowego.
10.04 Forum Rozwoju Biznesu Chiny-UE w Paryżu
10 kwietnia w Paryżu odbyło się Forum Rozwoju Biznesu Chiny-UE. Wydarzenie to zorganizowano z okazji 50. rocznicy chińsko-unijnych stosunków dyplomatycznych. Współorganizatorami tego wydarzenia byli m.in. Uniwersytet Jiao Tong w Szanghaju. W forum wzięło udział 120 absolwentów, liderów biznesu, naukowców i urzędników, zaś celem było pogłębienie współpracy chińsko-unijnej oraz wymiany międzykulturowej.
Główną tematyką forum był handel, innowacje i zrównoważony rozwój jako filary współpracy chińsko-unijnej, zaś celem wzmocnienie dwustronnego partnerstwa gospodarczego na nadchodzącą dekadę. Program obejmował wykłady na temat najnowszych trendów gospodarczych i biznesowych w Chinach i Europie, a także dyskusje panelowe.
Eksperci przedstawili swoje spostrzeżenia odnośnie kwestii trendów makroekonomicznych, jak i współpracy biznesowej między Chinami a Europą, uwzględniając również wskazówki strategiczne. Omówiono ponadto współpracę w zakresie łańcucha dostaw, jak i tematykę komplementarności technologicznej między Chinami a Europą oraz współpracę w zakresie innowacji i badań. Dyskusja poświęcona była również rozwojowi marki i dynamice konsumpcji. Omówiono aspekty takie jak strategie budowania marki, ekspansja na rynki zagraniczne oraz rola marek premium w napędzaniu wzrostu konsumpcji na rynkach chińskim i europejskim, oferując jednocześnie praktyczne spostrzeżenia dotyczące globalizacji marek i lokalnej adaptacji.
10.04. Séjourné o współpracy gospodarczej Europy z Chinami
Wiceprzewodniczący Komisji Europejskiej ds. dobrobytu i strategii przemysłowej Stéphane Séjourné, podczas konferencji POLITICO’s European Pulse Forum, która odbyła się 10 kwietnia bieżącego roku w Barcelonie, zabrał swój głos w sprawie relacji gospodarczych Unii Europejskiej z Chińską Republiką Ludową. Stanowczo stwierdził, iż Europa nie powinna podążać za izolacjonistyczną strategią Stanów Zjednoczonych, gdyż więcej korzyści osiągnie poprzez zwiększenie ilości chińskich inwestycji na swoim terenie. Powiedział wprost: „Potrzebujemy ich. Potrzebujemy inwestycji zagranicznych”. Następnie wyłożył, na czym polega różnica między praktyką „zmniejszania ryzyka” (ang. de-risking) a „rozdzielenia” (ang. decoupling), podkreślając, iż są to dwa odmienne zjawiska: de-risking jest formą redukcji zależności pomiędzy gospodarkami, zwłaszcza w sektorach krytycznych, i podejście to jest praktykowane przez Unię Europejską; ponadto zakłada ono dalszą chęć lub potrzebę współpracy. Séjourné stwierdził, iż Unia Europejska wybrała tę „drogę” z racji istniejącego w niej pewnego stopnia otwartości, dodając w tym zakresie, iż jest to niejako wpisane w „DNA” Europy. Z kolei decoupling to podejście bardziej radykalne, postulujące całkowity brak zależności gospodarczych, które stosowane jest przez Waszyngton w stosunku do Pekinu. Na koniec, komentując planowaną na połowę kwietnia wizytę w Chinach hiszpańskiego premiera, oznajmił, iż wizyty europejskich liderów do Chin są zwyczajem panującym od lat i jego zdaniem „dobrze jest rozmawiać i kontynuować dyskusję z Chinami”.
11-15.04. Sánchez w Hiszpanii
W dniach od 11 do 15 kwietnia premier Hiszpanii Pedro Sánchez udał się z wizytą do Chin na zaproszenie premiera Chin Li Qianga.
Przewodniczący ChRL Xi Jinping podczas spotkania podkreślił, iż Chiny i Hiszpania powinny zacieśnić współpracę w wielu dziedzinach i zachęcać do wymiany w różnych obszarach, aby osiągnąć lepsze rezultaty w ramach wszechstronnego partnerstwa strategicznego i przynieść większe korzyści obu narodom. Xi zauważył ponadto, iż pomimo zmieniającej się sytuacji międzynarodowej, stosunki chińsko-hiszpańskie dzięki umiejętności podejmowania adekwatnych decyzji w oparciu o wspólne interesy rozwijają się stabilnie, zaś Chiny i Hiszpania powinny zawsze priorytetowo traktować rozwój stosunków dwustronnych w swoich politykach zagranicznych i wspierać się wzajemnie w ochronie suwerenności narodowej i integralności terytorialnej. Chiny są również otwarte na dzielenie się możliwościami rozwoju ze światem poprzez wniesienie zaufania i dynamiki do globalnego wzrostu gospodarczego poprzez własny rozwój.
Sanchez podkreślił, iż obie strony przywiązują dużą wagę do relacji hiszpańsko-chińskich, wspominając przy tym swoje cztery wizyty w Chinach w ciągu czterech lat. Hiszpania stanowczo przestrzega zasady jednych Chin, wysoko ceni status Chin jako ważnego kraju i jest głęboko zaangażowana w rozwijanie partnerstwa hiszpańsko-chińskiego ze strategiczną determinacją. Hiszpania ma również nadzieję zacieśnić współpracę z Chinami w handlu, inwestycjach, w sektorze nowych energii i innych sektorach, a także zintensyfikować wymianę międzyludzką.
Chiny i Hiszpania charakteryzują się silną komplementarnością gospodarczą i handlową. ChRL jest największym partnerem handlowym Hiszpanii spoza UE, a Hiszpania jest ważnym partnerem Chin w ramach bloku. Według danych Chińskiej Generalnej Administracji Celnej, dwustronny handel towarami przekroczył w 2025 roku 55 mld dolarów, rosnąc o 9,8% rok do roku. Xi wskazał, iż obie strony powinny wykorzystać szanse, wspólnie dążyć do rozwoju opartego na innowacjach, zacieśnić współpracę w takich obszarach jak handel, sektor nowych energii i inteligentna gospodarka, a także wspierać wymianę kulturalną, edukacyjną, naukową i sportową. Poruszył również kwestię wzmocnienia komunikacji, umocnienia wzajemnego zaufania i ścisłej współpracy w celu podtrzymywania multilateralizmu. Powiedział, iż oba kraje powinny chronić system międzynarodowy skoncentrowany wokół ONZ i porządek międzynarodowy oparty na prawie międzynarodowym, promować inkluzywną globalizację gospodarczą, a także wspierać budowę wspólnoty. Sanchez potwierdził, iż w obliczu złożonej i trudnej sytuacji międzynarodowej oraz licznych konfliktów i sporów, jedynie przestrzeganie zasad multilateralizmu i wspieranie wielobiegunowego świata może zapewnić trwały pokój dla ludzkości, zaś Hiszpania sprzeciwia się nowej zimnej wojnie i próbom oddzielenia i zerwania łańcuchów dostaw oraz popiera wzmocnioną komunikację, zrozumienie i współpracę między Europą a Chinami, dodając, iż zrównoważony rozwój relacji UE-Chiny służy wspólnym interesom obu stron i przyczynia się do pokoju i stabilności na świecie.
Chiński przywódca w obliczu starcia prezydenta USA Donalda Trumpa z Sánchezem w związku z odmową poparcia polityki zagranicznej Waszyngtonu i trwającej wojny na Bliskim Wschodzie pochwalił Hiszpanię za to, iż jest krajem, który postępuje „z moralną uczciwością”. Premier Hiszpanii od dawna opowiada się za zacieśnieniem więzi z Chinami, a jego stanowisko w tej sprawie wzmocniła reelekcja Trumpa. Sánchez podkreśla, iż UE musi szukać innych globalnych partnerów w obliczu pogarszających się relacji transatlantyckich.
13.04. Stanowisko Europejskiej Izby Handlowej wobec chińskich regulacji dotyczących bezpieczeństwa łańcuchów przemysłowych i dostaw
Europejska Izba Handlowa w Chinach (EUCCC) odniosła się do nowych chińskich przepisów dotyczących bezpieczeństwa łańcuchów przemysłowych i dostaw (ang. Regulations on the Security of Industrial and Supply Chains) przyjętych przez Radę Państwa Chin i obowiązujących od 2026 roku. EUCCC podkreśliła, iż rozumie potrzebę wzmacniania odporności gospodarczej i bezpieczeństwa dostaw, jednak wyraziła obawy dotyczące wpływu nowych regulacji na działalność zagranicznych przedsiębiorstw w Chinach. Według Izby przepisy zostały sformułowane bardzo szeroko, co może prowadzić do niepewności interpretacyjnej i zwiększenia ryzyka regulacyjnego dla firm europejskich. Szczególne wątpliwości budzą mechanizmy dochodzeniowe oraz możliwość stosowania środków wobec podmiotów uznanych za zagrażające bezpieczeństwu chińskich łańcuchów przemysłowych i dostaw. Europejska Izba Handlowa w Chinach zaznaczyła, iż bezpieczeństwo gospodarcze powinno być realizowane w sposób przejrzysty, proporcjonalny i przewidywalny. Organizacja zaapelowała o publikację jasnych wytycznych wykonawczych oraz prowadzenie dialogu z przedsiębiorstwami zagranicznymi w celu ograniczenia niepewności prawnej i zapewnienia równego traktowania podmiotów gospodarczych.
Europejska Izba Handlowa zwróciła także uwagę, iż rozszerzanie pojęcia bezpieczeństwa narodowego na obszary gospodarcze może zwiększać fragmentację globalnej gospodarki oraz utrudniać funkcjonowanie przedsiębiorstw działających jednocześnie na rynku chińskim, europejskim i amerykańskim.
15.04. Tajani w Chinach
W dniach 15-18.04 wicepremier i minister spraw zagranicznych i współpracy międzynarodowej Włoch Antonio Tajani udał się z wizytą do Chin, z przystankami w Pekinie i Szanghaju. Program wizyty obejmował oficjalne spotkania z chińskimi władzami oraz inicjatywy mające na celu promowanie więzi gospodarczych i kulturalnych. Podczas pobytu w Pekinie Tajani spotkał się z ministrem spraw zagranicznych Wangiem Yi oraz ministrem handlu Wangiem Wentao. Spotkanie odbyło się 16 kwietnia i objęło posiedzenia XVI Wspólnej Komisji Gospodarczej oraz Dialogu Biznesowego Włochy–Chiny, z udziałem włoskich firm działających na rynku chińskim.
Wang Yi powiedział, iż Chiny i Włochy są wszechstronnymi partnerami strategicznymi, o uzupełniających się mocnych stronach i szerokich perspektywach pogłębiania współpracy. Strona chińska podkreśliła, iż jest gotowa współpracować z Włochami na rzecz wzmocnienia wzajemnego zaufania i promowania współpracy, aby podtrzymać solidny i stabilny rozwój relacji chińsko-włoskich. Antonio Tajani z kolei oznajmił, iż stosunki włosko-chińskie rozwijają się w tej chwili pomyślnie i bez zakłóceń, a Włochy wysoko cenią sobie relacje z Chinami i zdecydowanie popierają politykę jednych Chin oraz są gotowe do współpracy z Chinami w celu zintensyfikowania współpracy i dialogu.
Obie strony wymieniły poglądy na temat obecnej sytuacji na Bliskim Wschodzie, w szczególności w Cieśninie Ormuz oraz ze szczególnym uwzględnieniem mediacji Pakistanu. Poruszono również temat wojny na Ukrainie. Wang Yi podkreślił, iż Chiny konsekwentnie opowiadają się za politycznym rozwiązywaniem sporów międzynarodowych poprzez dialog i konsultacje oraz sprzeciwiają się stosowaniu siły. Chiński minister wskazał również, iż wojna prowadzona przez Stany Zjednoczone i Izrael przeciwko Iranowi nigdy nie powinna była mieć miejsca, a przedłużający się konflikt ma poważny wpływ na międzynarodowe bezpieczeństwo energetyczne i bezpieczeństwo szlaków żeglugowych w Cieśninie Ormuz. Tajani wyraził nadzieję, iż Pekin odegra aktywną rolę w doprowadzeniu do zaprzestania działań wojennych i rozpoczęcia negocjacji.
Omówiono również kwestię zacieśnienia stosunków dwustronnych poprzez wdrożenie Trzyletniego Planu Działań Włochy–Chiny na lata 2024–2027. Priorytety planu obejmują przywrócenie równowagi w przepływach handlowych i inwestycyjnych oraz usunięcie barier w dostępie włoskich produktów do rynku w Chinach. Warto podkreślić, iż Państwo Środka jest kluczowym rynkiem zbytu dla włoskiego eksportu – ChRL jest głównym partnerem handlowym Włoch w Azji i drugim co do wielkości partnerem handlowym wśród państw spoza UE, z wartością handlu wynoszącą prawie 75 miliardów euro w 2025 roku. Handel ten wzrósł o 11,2% w porównaniu z 2024 rokiem.
Wizyta Tajaniego objęła również wydarzenia kulturalne, takie jak otwarcie wystawy „Hołd dla Wielkich Mistrzów. Od Leonarda do Caravaggia. Arcydzieła włoskiego renesansu” w Narodowym Muzeum Sztuki Chin w Pekinie. W Szanghaju minister otworzył wystawę „Italia Meravigliosa” z okazji Narodowego Dnia Made in Italy i spotkał się z przedstawicielami włoskiego środowiska biznesowego w tym kraju. Swoją wizytę w Chinach Tajani zakończył wizytą w Bibliotece Jezuickiej „Zikawei” w Szanghaju, założonej w 1847 roku oraz będącej świadectwem wymiany między kulturami Zachodu i Wschodu, ułatwionej częściowo przez działalność jezuitów.
Podczas wywiadu podsumowującego wizytę w Chinach minister Tajani podkreślił pragmatyczne „odnowienie” strategicznego partnerstwa między Włochami a Chinami, koncentrując się na konkretnym planie działań na rzecz programu Made in Italy po wystąpieniu Włoch z Inicjatywy Pasa i Szlaku. Tajani podkreślił również pilną potrzebę zrównoważenia handlu. Z uwagi na to, iż deficyt handlowy Włoch z Chinami wynosi aż 46 mld euro, pojawiły się pomysły zapewnienia lepszego dostępu do rynku włoskim sektorom takim jak przemysł rolno-spożywczy, jubilerski i kosmetyczny, a jednocześnie aktywne zwalczanie podróbek udających włoskie. Tajani wskazał również, iż poza kwestiami handlowymi, dialog z Chinami pełni kluczową funkcję dyplomatyczną.
21.04. Komisja Europejska blokuje chińską spółkę z przetargu w Lizbonie
21 kwietnia Komisja Europejska poinformowała, iż polski producent tramwajów zastąpi chińskiego w konsorcjum Mota-Engil startującym w przetargu na tramwaje dla portugalskiej stolicy. KE dała zezwolenie Metropolitano de Lisboa, czyli operatorowi publicznego transportu zbiorowego w Lizbonie, na ogłoszenie zamówienia na budowę i zaprojektowanie linii metra „Violet” w tym mieście, z zastrzeżeniem warunków określonych w rozporządzeniu w sprawie subsydiów zagranicznych, po zmianie wprowadzonej przez konsorcjum, która pozwoli uniknąć zakłóceń spowodowanych subsydiami zagranicznymi. Mowa tutaj o Foreign Subsidies Regulation (FSR), czyli rozporządzeniu, które weszło w życie 13 lipca 2023 roku. Jego istotą jest „przeciwdziałanie zakłóceniom spowodowanym subsydiami zagranicznymi, a tym samym umożliwia UE zapewnienie równych warunków działania wszystkim przedsiębiorstwom działającym na rynku wewnętrznym, przy jednoczesnym zachowaniu otwartości na handel i inwestycje”. Z kolei jeżeli chodzi o firmę wyjętą z lizbońskiego przetargu, była to portugalska spółka CRRC Tangshan Rolling Stock Unipessoal.
Komisja Europejska 5 listopada 2025 roku wszczęła szczegółowe postępowanie wyjaśniające w oparciu o przesłanki wskazujące, iż powyższy podmiot mógł otrzymać zewnętrzne finansowanie, tj. subsydia, które negatywnie wpłynęłoby na procedurę przetargową, umożliwiając konsorcjum Mota-Engil złożenie nadmiernie korzystnej oferty. Dochodzenie to potwierdziło wstępne obawy Komisji Europejskiej: „przedmiotowe subsydia rzeczywiście zapewniły konsorcjum nieuczciwą przewagę konkurencyjną, ze szkodą dla innych oferentów biorących udział w przetargu oraz integralności rynku wewnętrznego UE” – podał komunikat prasowy KE.
Omawiana spółka Portugal CRRC Tangshan Rolling Stock, Unipessoal, LDA, zgodnie ze skróconym zawiadomieniem dotyczącym wszczęcia postępowania szczegółowego, „pełni rolę lokalnego portugalskiego przedstawicielstwa administracyjnego i handlowego swojej bezpośredniej spółki holdingowej, CRRC Tangshan Co., Ltd., w odniesieniu do działalności w Europie, w szczególności w zakresie przetargów na zamówienia publiczne na dużą skalę, np. w Lizbonie i Porto”. Co więcej, spółka ta jest całkowicie zależnym podmiotem od CRRC Group Corporation Ltd., czyli chińskiego przedsiębiorstwa państwowego kontrolowanego przez Komisję ds. Administracji i Nadzoru nad Aktywami Państwowymi (SASAC) Rady Państwa Chińskiej Republiki Ludowej.
Zablokowanie Portugal CRRC wytworzyło lukę, którą potencjalnie wypełnić ma polskie przedsiębiorstwo – Pojazdy Szynowe PESA Bydgoszcz Spółka Akcyjna („PESA”). Względem Pesy nie stwierdzono obecności zakłócających rynek subsydiów zagranicznych, przez co Komisja Europejska wyraziła zgodę na udział tej spółki w lizbońskim przetargu, zaznaczając, iż to „ostateczna decyzja o udzieleniu zamówienia należy jednak do Metropolitano de Lisboa. Do Metropolitano de Lisboa należy ocena, czy oferta, w skład której wchodzi nowy podwykonawca, spełnia wszystkie wymogi techniczne i jakościowe określone w dokumentacji przetargowej”.
Działanie Komisji Europejskiej spotkało się z wyraźną krytyką Chińskiej Izby Handlowej przy Unii Europejskiej (CCCEU). Stwierdziła ona, iż chińska firma uczestniczyła w projekcie jedynie jako podwykonawca, a wartość jej kontraktu stanowi mniej niż 10% całkowitej wartości projektu, znacznie poniżej poziomu powszechnie uznawanego za wskazujący na istotny wpływ w umowach podwykonawczych. W efekcie izba zakwestionowała podstawę uznania podwykonawcy za „krytycznego”, a także skrytykowała sposób prowadzenia dochodzenia twierdząc, iż okres dwóch do trzech dni na dostarczenie informacji i dokumentów uzupełniających jest niewystarczający, szczególnie w przypadku firm zagranicznych.
Według CCCEU wymóg zastąpienia podwykonawcy bezpośrednio wpływa na istniejącą strukturę kontraktową i procedury przetargowe projektu, zakłócając normalne podejmowanie decyzji handlowych i znacząco zwiększając niepewność oraz koszty przestrzegania przepisów, zaś rozporządzenie FSR daje Komisji Europejskiej nadmierną swobodę w ocenie wpływu i wyborze środków zaradczych, co w efekcie może ograniczać udział chińskich przedsiębiorstw w zamówieniach publicznych, fuzjach i przejęciach oraz innych normalnych działaniach biznesowych w UE. CCCEU wezwała również UE do skorygowania praktyk i zapewnienia, iż wdrażanie FSR będzie ściśle zgodne z zasadami proporcjonalności, niedyskryminacji, rzetelnego procesu i przejrzystości regulacyjnej, a także do unikania zakłóceń w normalnym funkcjonowaniu rynku oraz do zapewnienia otwartego, przejrzystego i opartego na zasadach środowiska biznesowego.
23.04. Chińskie podmioty na unijnym pakiecie sankcji przeciwko Rosji
23 kwietnia Komisja Europejska przyjęła 20. pakiet sankcji wymierzonych w Federację Rosyjską. Jest to największy pakiet od dwóch lat, wymierzony w najważniejsze sektory napędzające rosyjską agresję na Ukrainę. 20. pakiet sankcji UE objął 120 podmiotów i dotyczy zamrożenia aktywów oraz zakazu udostępniania im funduszy i zasobów gospodarczych. Nowe wpisy mają na celu przede wszystkim zakłócenie rosyjskich dochodów z energii i potencjału militarnego.
Pakiet dodatkowo ogranicza rosyjski kompleks wojskowo-przemysłowy, wskazując 58 firm i osób z nimi powiązanych, zaangażowanych w rozwój i produkcję towarów wojskowych. Oprócz pozbawienia rosyjskich przedsiębiorstw wojskowych dostępu do cennych technologii UE, pakiet ten odnosi się również do uzależnienia Rosji od państw trzecich w zakresie dostaw kluczowych, zaawansowanych technologicznie produktów. W szczególności UE wskazała 16 podmiotów z siedzibą w Chinach, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Uzbekistanie, Kazachstanie i na Białorusi, które dostarczyły rosyjskiemu kompleksowi wojskowo-przemysłowemu towary podwójnego zastosowania lub systemy uzbrojenia. Narzędzie przeciwdziałające obejściu sankcji pozwala UE ograniczyć sprzedaż, dostawę, transfer lub eksport określonych towarów i technologii, a także świadczenie powiązanych usług objętych sankcjami do państw trzecich wykorzystywanych do obchodzenia sankcji.
Strona chińska w odpowiedzi zakomunikowała swój sprzeciw i niezadowolenie z decyzji Unii Europejskiej o objęciu chińskich firm pakietem sankcji wobec Rosji. Rzecznik chińskiego Ministerstwa Handlu dodał, iż Chiny wielokrotnie potwierdzały swój zdecydowany sprzeciw wobec jednostronnych sankcji nakładanych bez upoważnienia Rady Bezpieczeństwa ONZ, jak i zaznaczył, iż decyzja UE jest sprzeczna z duchem konsensusu osiągniętego między przywódcami Chin i UE i podważa wzajemne zaufanie oraz relacje chińsko-unijne. Chiny wezwały również UE do usunięcia chińskich przedsiębiorstw i osób fizycznych z listy sankcji, oraz rozwiązania kwestii spornych poprzez dialog i konsultacje. Podkreślił także, iż Chiny podejmą niezbędne kroki w celu ochrony praw i interesów chińskich przedsiębiorstw, dodając, iż Europa poniesie wszelkie konsekwencje swoich działań. Pekin wskazał, iż utrzymuje obiektywne i bezstronne stanowisko w sprawie kryzysu na Ukrainie i zobowiązał się do promowania rozmów pokojowych oraz odgrywania konstruktywnej roli w ułatwianiu rozwiązania politycznego.
23.04. Valtonen o rosyjsko-chińskim czynniku blokującym perspektywy relacji UE-ChRL
Fińska minister spraw zagranicznych Elina Valtonen w wywiadzie dla dziennika „South China Morning Post” stwierdziła, iż głębokie partnerstwo pomiędzy Chińską Republiką Ludową a Federacją Rosyjską stanowi czynnik blokujący polepszenie stosunków na linii Bruksela-Pekin, zwłaszcza gdy mowa o „odmrożeniu” tematu zawarcia umowy dotyczącej handlu czy inwestycji pomiędzy dwoma stronami. Mowa tu przede wszystkim o Kompleksowej Umowie Inwestycyjnej (ang. Comprehensive Agreement on Investment, CAI), która znajduje się w stanie zawieszenia od 2021 roku. Zdaniem Valtonen brak potępiającej reakcji na napaść Rosji na Ukrainę oraz odmowa na prośby Europy w sprawie wywarcia odpowiedniego wpływu przez lidera China na prezydenta Rosji Władimira Putina sprawiły, iż blok zjednoczonej Europy nie jest w stanie politycznie zaufać Pekinowi. Więc polityczna nieufność przekłada się na niemożność podjęcia jakiejkolwiek umowy o charakterze ekonomicznym. Co więcej, fińska szefowa dyplomacji stwierdziła w czasie wywiadu, iż „Chiny są prawdziwym beneficjentem tej wojny”, zwracając uwagę na fakt drastycznie rosnącej zależności Rosji od Chin, którą określa mianem „młodszego partnera”. Ponadto udokumentowane chińskie wsparcie Rosji w postaci handlu towarami podwójnego zastosowania również jest czymś, co Valtonen uznała za całkowicie nieakceptowalne przez stronę europejską. W dalszej części wywiadu przywołała słowa belgijskiego premiera, z którymi się zgadza, iż aktualna strategia Unii Europejskiej wobec Chin, w której państwo to jest postrzegane jako partner, rywal i konkurent, jest coraz mniej aktualna i wymaga „paradygmatycznej zmiany… zwróconą bardziej w stronę geoekonomicznych realiów”.
Na słowa fińskiej minister spraw zagranicznych kolejnego dnia po publikacji wywiadu, tj. 24 kwietnia, odpowiedział przedstawiciel chińskiego resortu do spraw polityki zagranicznej – rzecznik prasowy Guo Jiakun. Został on poproszony przez dziennikarza Russia Today o komentarz do niniejszego wywiadu podczas swojej konferencji prasowej. Zapytał on również o to, „czy Chiny kiedykolwiek rozważyłyby ograniczenie relacji z Rosją, gdyby stało się to ceną za kontynuowanie rozmów handlowych z UE”. Guo w pierwszych słowach zaznaczył, iż relacje ekonomiczne pomiędzy Chinami a Unią są ze swojej natury „obopólnie korzystne” i w interesie każdej ze stron jest to, aby rozwijać dialog oraz pogłębianie współpracy handlowo-gospodarczej. Odnośnie słów fińskiej minister wyraził on nadzieję ChRL, „że strona fińska spojrzy na normalny rozwój stosunków między Chinami a innymi krajami w sposób racjonalny i obiektywny, zachowa otwarty umysł i powstrzyma się od upolityczniania handlu lub nadużywania koncepcji bezpieczeństwa w kwestiach handlowych”. Chiński rzecznik prasowy jednakże nie odniósł się do drugiej części pytania dziennikarza Russia Today.
24.04. Chiny dodały siedem podmiotów pochodzących z UE do listy podmiotów objętych kontrolą eksportu
24 kwietnia Chińskie Ministerstwo Handlu poinformowało, iż podjęło decyzję o wpisaniu siedmiu podmiotów z Unii Europejskiej na listę kontroli eksportu w celu ochrony bezpieczeństwa narodowego i interesów narodowych oraz wypełnienia międzynarodowych zobowiązań w zakresie nierozprzestrzeniania broni. Wśród notowanych firm znajdują się belgijscy producenci broni palnej Herstal i FN Browning, niemiecka firma Hensoldt AG, czeskie firmy z branży obronnej i lotniczej Omnipol, SpaceKnow, Excalibur Army, a także Czeski Instytut Badań i Testów Lotniczych. Zakaz eksportu towarów jest powiązany ze sprzedażą broni Tajwanowi. Rzecznik ministerstwa handlu poinformował w oświadczeniu, iż wymienione firmy uczestniczyły w sprzedaży broni na Tajwan lub „były w zmowie z Tajwanem”.
Ministerstwo poinformowało, iż zakaz obejmuje przekazywanie i dostarczanie produktów podwójnego zastosowania pochodzących z Chin do tych siedmiu podmiotów, a wszelkie związane z tym działania muszą zostać natychmiast wstrzymane. Produkty podwójnego zastosowania obejmują towary, oprogramowanie lub technologie o zastosowaniach zarówno cywilnych, jak i wojskowych, w tym niektóre pierwiastki ziem rzadkich, niezbędne do produkcji dronów i układów scalonych.
Decyzja Pekinu może być w rzeczywistości odwetem za przyjęcie przez UE 20. pakietu sankcji przeciwko Rosji, który objął 27 chińskich firm oskarżonych o pomoc Rosji i Białorusi w obejściu zachodnich sankcji lub bezpośrednie dostarczanie komponentów dronów do produkcji wojennej. Według europosła Tomáša Zdechovskiego to nie przypadek, iż czeskie firmy są szczególnie dotknięte, jako iż czeski przemysł zbrojeniowy stał się bardzo aktywny we wspieraniu Ukrainy.
Dla Europy moment wprowadzania tego typu ograniczeń ma najważniejsze znaczenie. Rządy starają się zwiększyć produkcję obronną, zmniejszyć podatność łańcucha dostaw i zwiększyć odporność po inwazji Rosji na Ukrainę. Kontrole eksportu stosowane przez Chiny, kraj będący głównym eksporterem, ujawniają kolejny poziom ryzyka zależności od Pekinu, co pokrywa się również z szerszą debatą na temat bezpieczeństwa gospodarczego UE.
Ministerstwo zasygnalizowało, iż Chiny zastrzegają sobie prawo do zatwierdzania przesyłek w indywidualnych przypadkach w wyjątkowych okolicznościach, dodając, iż eksporterzy produktów podwójnego zastosowania mogą składać wnioski do ministerstwa, gdy eksport zostanie uznany za „rzeczywiście konieczny” dla tych podmiotów. Zgodnie z informacją ministerstwa, przed ogłoszeniem decyzji Chiny poinformowały o niej Unię Europejską za pośrednictwem dwustronnego mechanizmu dialogu w sprawie kontroli eksportu. Rzecznik ministerstwa powiedział również, iż chiński rząd będzie współpracować ze wszystkimi krajami w celu zdecydowanego zabezpieczenia pokoju na świecie i stabilności regionalnej, a także wspólnie dbać o stabilność światowych łańcuchów przemysłowych i dostaw.
Jedno z przedsiębiorstw, czeski Excalibur Army, poinformowało, iż nie pozyskuje bezpośrednio z Chin żadnych technologii podwójnego zastosowania i nie spodziewa się istotnego wpływu na swoją działalność. Warto podkreślić, iż aż cztery z siedmiu podmiotów na liście pochodzą z Czech, w związku z czym minister spraw zagranicznych Petr Macinka podkreślił, iż chińskie władze powinny jasno wyjaśnić tę sytuację. Stosowne instrukcje zostały także wysłane do ambasady Czech w Pekinie.
27.04. Spotkanie Wanga Wentao Hildegardą Mueller, prezeską Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Motoryzacyjnego
27 kwietnia chiński minister handlu Wang Wentao spotkał się z Hildegard Mueller, prezeską Niemieckiego Stowarzyszenia Przemysłu Motoryzacyjnego, aby omówić chińsko-niemiecką współpracę motoryzacyjną, stabilność globalnych łańcuchów dostaw w branży motoryzacyjnej oraz ograniczenia handlowe UE wobec Chin. Podczas spotkania minister stwierdził, iż Chiny i Unia Europejska osiągnęły „miękkie lądowanie” w sporze dotyczącym unijnych ceł na chińskie pojazdy elektryczne, ale jednocześnie wezwał blok do przestrzegania zasad WTO. Wyraził również nadzieję, iż Niemieckie Stowarzyszenie Przemysłu Motoryzacyjnego wykorzysta swoje wpływy, aby wezwać UE do poszanowania wolnej konkurencji, przestrzegania zasad WTO i zmiany przepisów odnoszących się do nałożenia przez KE dodatkowych ceł na importowane chińskie pojazdy elektryczne wyprodukowane od 2024 roku.
Chiny podkreśliły, iż będą przez cały czas promować otwartość, napędzać wysokiej jakości rozwój poprzez wysokiej jakości siły produkcyjne i wspierać innowacje przemysłowe poprzez uczciwą konkurencję. Minister z zadowoleniem przyjął fakt, iż niemieccy producenci samochodów pogłębią swoją obecność w Chinach, wykorzystają uzupełniające się korzyści z chińskimi partnerami i wspólnie poprowadzą globalny przemysł motoryzacyjny w kierunku bardziej zaawansowanego, inteligentnego i ekologicznego rozwoju. Wang zauważył również, iż protekcjonistyczne zachowania mogą zagrozić chińskim firmom i podważyć ich zaufanie do inwestowania w Europie. Wyraził nadzieję, iż stowarzyszenie odegra aktywną rolę w nakłanianiu UE do poszanowania uczciwej konkurencji, przestrzegania zasad WTO i rewizji niewłaściwych przepisów, aby wspierać uczciwe, sprawiedliwe i niedyskryminujące środowisko biznesowe dla współpracy.
Stowarzyszenie Przemysłu Motoryzacyjnego podkreśliło, iż będzie apelować do UE o utrzymanie otwartego rynku motoryzacyjnego, zachęcanie chińskich producentów samochodów i dostawców części do inwestowania w Niemczech oraz pogłębianie integracji niemiecko-chińskiego i unijno-chińskiego przemysłu motoryzacyjnego i łańcuchów dostaw. Warto również wspomnieć, iż w lutym 2026 roku Komisja po raz pierwszy zatwierdziła wniosek marki Cupra należącej do Volkswagena o zwolnienie jej produkowanego w Chinach SUV-a Tavascan z ceł w zamian za ustalenie ceny minimalnej i rocznego kontyngentu na ten model.
27.04. Reakcja Chin na wprowadzanie Unijnego Akceleratora Przemysłowego
27 kwietnia rzecznik chińskiego Ministerstwa Handlu odniósł się do projektu Unijnego Akceleratora Przemysłowego (ang. Industrial Accelerator Act) oraz do przekazanych Komisji Europejskiej oficjalnych uwag strony chińskiej. Unijny Akcelerator Przemysłowy to przedstawiony przez Komisję Europejską projekt regulacji mający na celu zwiększenie konkurencyjności europejskiego przemysłu oraz przyspieszenie dekarbonizacji strategicznych sektorów gospodarki. Projekt przewiduje m.in. wprowadzenie wymagań Made in EU i kryteriów niskoemisyjności w zamówieniach publicznych oraz systemach wsparcia publicznego, uproszczenie procedur inwestycyjnych, a także zaostrzenie zasad dotyczących dużych inwestycji zagranicznych w strategicznych sektorach, takich jak baterie, pojazdy elektryczne, energia słoneczna czy surowce krytyczne. Celem inicjatywy jest zwiększenie udziału przemysłu w PKB UE do 20% do 2035 roku oraz ograniczenie zależności od dostawców spoza Unii.
Chiny poinformowały, iż 24 kwietnia przedstawiły Komisji Europejskiej swoje stanowisko, wyrażając „poważne zaniepokojenie” proponowanymi regulacjami. Według Pekinu projekt ustawy wprowadza ograniczenia wobec zagranicznych inwestorów w czterech strategicznych sektorach: baterii, pojazdów elektrycznych, fotowoltaiki oraz surowców krytycznych. Szczególne zastrzeżenia budzą przepisy dotyczące zamówień publicznych i wsparcia publicznego, które preferują produkty i przedsiębiorstwa pochodzące z UE. Chińskie Ministerstwo Handlu oceniło, iż projekt może naruszać podstawowe zasady Światowej Organizacji Handlu (WTO), w tym zasadę najwyższego uprzywilejowania oraz zasadę traktowania narodowego. Pekin wskazał również możliwe naruszenia postanowień GATT 1994, porozumienia TRIMs, TRIPS oraz zasad dotyczących subsydiów i środków wyrównawczych.
Zdaniem strony chińskiej nowe regulacje prowadziłyby do dyskryminacji chińskich inwestorów, podważały zasady uczciwej konkurencji i negatywnie wpływały na klimat inwestycyjny w relacjach Chiny–UE. Pekin argumentuje także, iż przepisy mogłyby spowolnić transformację energetyczną UE oraz osłabić konkurencyjność europejskiego rynku. W swoich uwagach Chiny zaapelowały do Komisji Europejskiej o usunięcie z projektu przepisów uznawanych za dyskryminacyjne, w tym wymagań lokalnej zawartości, ograniczeń wobec zagranicznych inwestorów, wymuszonych transferów technologii i ograniczeń w dostępie do zamówień publicznych. Ministerstwo Handlu zapowiedziało także dalsze monitorowanie procesu legislacyjnego oraz gotowość do dialogu z UE. Jednocześnie zaznaczono, iż jeżeli Unia Europejska przyjmie przepisy naruszające interesy chińskich przedsiębiorstw, Chiny mogą podjąć działania odwetowe w celu ochrony swoich firm.
27.04. Prévot w Chinach
W dniach 27.04.-01.05. wicepremier i minister spraw zagranicznych Belgii Maxime Prévot udał się z wizytą do Chin, odwiedzając Hongkong, Szanghaj oraz Pekin. Celem podróży było zacieśnienie współpracy gospodarczej oraz wypracowanie modelu „inteligentnego partnerstwa” w obliczu rosnącej globalnej konkurencji
Podczas pierwszego etapu wizyty w Hongkongu Prévot spotkał się z szefem administracji Johnem Lee. Rozmowy koncentrowały się na wykorzystaniu unikalnej roli Hongkongu jako „super-łącznika” ułatwiającego europejskim firmom dostęp do rynków azjatyckich, szczególnie w ramach stref takich jak Northern Metropolis. Spotkanie zbiegło się w czasie z obchodami 100-lecia ustanowienia Konsulatu Generalnego Belgii w Hongkongu, co podkreśliło trwałość historycznych więzi handlowych.
W Pekinie Prévot odbył oficjalne spotkanie z ministrem spraw zagranicznych ChRL Wangiem Yi. Strona chińska zaznaczyła, iż Belgia jest istotnym partnerem w Europie, a stabilne relacje dwustronne sprzyjają rozwojowi współpracy między Chinami a Unią Europejską. Wang zadeklarował gotowość do otwartego dialogu i wspólnego poszukiwania punktów stycznych w obszarach innowacji i zielonej energii, podkreślając potrzebę wzmocnienia wzajemnego zaufania. Prévot podkreślił, iż Europa musi zaakceptować partnerstwo z Chinami, zamiast dążyć do izolacji. Zwrócił jednak uwagę na konieczność przywrócenia równowagi w wymianie handlowej oraz usunięcia barier biurokratycznych, które utrudniają belgijskim przedsiębiorcom pełne wykorzystanie potencjału chińskiego rynku. Wicepremier wskazał, iż choć Europa stoi przed wyzwaniami konkurencyjnymi, kluczem do sukcesu jest partnerstwo budowane na jasnych zasadach i wzajemnym dostępie do rynków.
Ważnym punktem wizyty był pobyt w Szanghaju, gdzie minister odwiedził centrum badawczo-rozwojowe belgijskiego koncernu chemicznego Syensqo. Prévot zaznaczył tam, iż przewaga technologiczna i innowacyjność są niezbędne dla przetrwania europejskich firm w Chinach. Omówiono także perspektywy współpracy w sektorach wysokich technologii, w tym w przemyśle lotniczym, motoryzacyjnym oraz w dziedzinie półprzewodników.
Wizyta objęła również tematykę dyplomacji wielostronnej. Obie strony wymieniły poglądy na temat stabilności szlaków handlowych i bezpieczeństwa międzynarodowego. Prévot podkreślił, iż Belgia, jako kraj o otwartej gospodarce, jest żywotnie zainteresowana utrzymaniem wolnego handlu i pokojowym rozwiązywaniem sporów poprzez dialog, w którym Chiny odgrywają kluczową rolę w stabilizowaniu globalnej gospodarki.
Podsumowując swoją podróż, Maxime Prévot wskazał na konieczność pragmatycznego podejścia do relacji z Pekinem. Zaznaczył, iż obok promocji belgijskiej wiedzy technicznej i eksportu, dialog z Chinami pozostaje niezbędny dla wypracowania wspólnych rozwiązań w kwestiach klimatycznych i gospodarczych, przy jednoczesnym stanowczym dbaniu o interesy europejskich producentów i ochronę własności intelektualnej.
