Polska truskawkowa transformacja ustrojowa

Dla iluzorycznego pozyskania paru procent głosów na wsi, protekcjonistyczna polityka rządu, polskich instytucji, takich jak Sanepid, WiJHRS zatrzymuje ten import i generuje kolejne koszty, które finalnie opłaca Kowalski, kupując te lody, dżem, sok czy kompot w markecie i dziwiąc się, iż jest tak drogo.

Były późne lata 90. Tysiące polskich studentów, nauczycieli, lekarzy, rolników wsiadało do zdezelowanych autobusów i ruszało do naszych sąsiadów, by u bauera zarobić najpierw marki, a potem euro podczas zbiorów truskawek. Za komuny Polska w produkcji truskawek była choćby przez chwilę na drugim miejscu na świecie, po Stanach Zjednoczonych. U nas i u naszych sąsiadów od lat 70. królowała odmiana Senga Sengana. Ten rodzaj truskawki, dzięki swojemu intensywnemu kolorowi i aromatowi, idealnie nadawał się na mrożenie, dżemy i soki. To właśnie Senga trafiała do firmy Hortex, która ją przetwarzała i wysyłała na eksport. Przychody i zyski rosły wówczas skokowo. Polscy przedsiębiorcy zaczęli bacznie obserwować, co robi wyrosły z PRL-u gigant Hortex i gdy w 2004 roku Polska weszła do Unii Europejskiej, co pozwoliło na możliwość pozyskania zewnętrznego kapitału, którego nie było wcześniej w kraju, domino ruszyło.

Początkowo, powstające zakłady przetwórcze, produkujące z truskawek lody, dżemy, soki, jogurty, pierogi, kompoty, kosmetyki pozyskiwały surowiec od naszych rodzimych plantatorów. Już nie opłacało się polskim studentom czy nauczycielom jeździć na saksy do Niemiec. Bezrobocie spadało, a praca przy zbiorze truskawek jest żmudna i wyczerpująca – wtedy na naszych polach, u polskiego bauera z Chmielna, zaczęli pojawiać się gastarbeiterzy z innych państw – byłego ZSRR oraz innych demoludów. Już nie dość, iż nie jeździliśmy na saksy zbierać owoce, to stopniowo przestaliśmy to robić na naszych polach. Jednocześnie zaczynał się odwrót królującej w latach 80. i 90. odmiany Senga Sengana. Była ona podatna na szarą pleśń, więc była potrzeba używać coraz więcej pestycydów i nawozu, by mogła obrodzić na hektar. Na polskim rynku zaczęły pojawiać się wielkie markety, a wraz z nimi ogromne magazyny logistyczne. Wielkie sieci nie potrafiły sobie poradzić z logistyką tego owocu, gdyż ta odmiana po 3,4 dniach zaczynała tracić twardość i jędrność. Zmieniał się też klimat. Odchodziły powoli w zapomnienie ciepłe dni letnie i zimne noce na Kaszubach, które służyły Sendze. Zakłady przetwórcze narzekały na trudność usunięcia szypułki w porównaniu z innymi odmianami. Plantatorzy zaczęli stopniowo zbierać jej coraz mniej z hektara, bo ziemia stawała się (np. na Kaszubach) coraz droższa, więc dziesiątki, setki, tysiące hektarów uprawnych zmieniały się w jałową pustynię po traktowaniu ich latami przez chemię zamiast zasłużonego odpoczynku. Niedościgniony wzór aromatu i smaku Sengi Sengany odszedł w niebyt, a wraz z nią zaczęli odchodzić jej plantatorzy.

Mimo straty głównego surowca (jeszcze w latach 80. Senga stanowiła około 80% wolumenu wszystkich odmian produkowanych w Polsce) polscy przetwórcy, w odróżnieniu od plantatorów, poradzili sobie świetnie. Największym w tej chwili producentem lodów w Polsce wcale nie jest zagraniczna Algida czy Nestle, a nikomu szerzej nie znana firma z kapitałem polskim FF Marki Własne przynosząca około 1 mld zł przychodu. To właśnie ta spółka produkuje dla prawie całej Europy markę własną np. Lidla. Niemcy, Francuzi jedzą polskie lody produkowane w polskich zakładach przez polskich biznesmenów. Tak samo jak lody truskawkowe czy pierogi truskawkowe dla Jeronimo Martins, czyli Biedronki na Kolumbię, Portugalię i Polskę produkuje głównie kolejna firma Anita z Działoszyna, o której nikt nie słyszał. Jest Koral, jest Grycan, jest Sowa z Bydgoszczy. Jest Maspex eksportujący na cały świat polski dżem truskawkowy produkowany w Łowiczu. Konkuruje z nim Jamar z Lipia. Iglotex z pierogami truskawkowymi ze Skórcza rodziny Włodarskich. Jest Bakoma produkująca jogurt truskawkowy rodziny Komorowskich. To tylko niektórzy, których wymieniłem. To wszystko polskie firmy, zwyczajowo rodzinne, często już po udanej sukcesji, które nie dość, iż są bezkonkurencyjne na polskim rynku, to jeszcze stały się znaczącym graczem eksportowym i radzą sobie świetnie na światowych rynkach. Niedawno odbyła się kolejna edycja targów Sial w Paryżu. Byłem tam i uważam, iż możemy być dumni. Naprawdę, Polacy w tej kategorii są jednym z liderów w Europie.

Skąd w takim razie pochodzi surowiec – truskawka – skoro ustaliliśmy, iż Sengi Sengany już nie ma? Między innymi z Egiptu, skąd sprowadzamy od lat ponad 40/50 tys. mrożonych truskawek dla naszych zakładów przetwórczych. Co ciekawe, duża część sprzętu, który znajduje się w tych fabrykach, ma znaczek „made in Poland”. Boom truskawkowy w przetwórstwie zapoczątkowany napływem pieniędzy z Unii początkowo sprawił, iż linie produkcyjne dla mrożenia, sortowania, paczkowania sprowadzaliśmy z Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji, Chin, bo nie mieliśmy know-how. gwałtownie jednak tę technologię zaadaptowaliśmy i dzięki duże masie przetwórczej linie te zaczęły powstawać w Polsce, bo to my z nich w największym stopniu korzystaliśmy. Teraz zaczynamy sprzedawać nie truskawkę, nie produkty z niej wytwarzane, a linie produkcyjne dla krajów, gdzie, tak jak w Egipcie, truskawkę można w dobrej jakości produkować nie 3, 4 tygodnie, a 3, 4 miesiące, co sprawia, iż truskawka egipska kosztuje dla przetwórstwa 6 zł, a nie 15. I tak oto Polska przeszła drogę od zbierania truskawki u naszych zachodnich sąsiadów, poprzez zbieranie jej u nas, po przetwórstwo, aż do sprzedaży technologii. Trudno o większy sukces.

Niestety, polscy politycy, nie dość, iż w tym sukcesie nie pomagali, to starają się usilnie go zdewaluować. Arytmetyka polityczna jest bezlitosna. Nieważne, czy rządzi PiS czy Platforma Obywatelska zwana teraz Koalicją Obywatelską – politycy obu tych partii starają się ze wszelkich sił utrudnić ten import owoców do polskich zakładów przetwórczych. Nie rozumieją, iż z polskiej truskawki, która często jest gorszej jakości, ma mniej np. brixów, czyli tak jak u Barei mniej nie cukru w cukrze, a truskawki w truskawce od egipskiej, za 15 złotych nie da się wyprodukować dżemu w konkurencyjnej cenie na eksport, o ile niemiecka fabryka użyje egipskiej za 6 złotych. Dla iluzorycznego pozyskania paru procent głosów na wsi, protekcjonistyczna polityka rządu, polskich instytucji, takich jak Sanepid, WiJHRS zatrzymuje ten import i generuje kolejne koszty, które finalnie opłaca Kowalski, kupując te lody, dżem, sok czy kompot w markecie i dziwiąc się, iż jest tak drogo.

W tym roku co piąty kontener z truskawką egipską jest badany na obecność pozostałości pestycydów. I bardzo dobrze, iż jest badany. Trzeba dbać o to, by żywność spełniała normy oraz była bezpieczna. Tylko dlaczego jest to zorganizowane w ten sposób, iż zanim próba zostanie pobrana, dostarczona do laboratorium i otrzymamy wynik, trwa to 30 dni? Dlaczego polski przedsiębiorca, importer, wzorem niemieckiego, nie może wysłać prywatnego tzw. surveya, by mógł pobrać próbę i dostarczyć do jednego ze 180 prywatnych laboratoriów, którego wynik będzie honorowany przez organy państwa i ten wynik uzyska z piątku na poniedziałek, a zamiast tego ma zamrożone pieniądze przez 30 dni, bo próbę koniecznie musi pobrać urzędnik państwowy, których jest dwóch na całe Trójmiasto i wysłać do jedynego laboratorium w Polsce. Ta zabawa oczywiście też kosztuje 3x tyle co np. w prywatnym laboratorium np. Hamiltona, którego to badania nasz Sanepid nie respektuje. Dlaczego malinę czy jagodę leśną importowaną z Ukrainy przewozimy przez Węgry, a nie przez polską granicę, dając zarobić polskim firmom celnym?

Dlaczego budujemy za kolejne miliardy złotych z publicznych pieniędzy infrastrukturę służącą powstawaniu kolejnych placów kontenerowych w naszych portach, skoro moglibyśmy po prostu przyspieszyć procedury, by te kontenery szybciej rotowały w terminalach? Urzędy celne przez informatyzację już to robią, więc można. Niestety instytucje kontrolujące żywność w naszym kraju zamiast skracać procedury, ciągle je na polityczne zamówienie wydłużają.

Dlaczego tak się dzieje? Odpowiedź jest prosta. Cynizm polskich polityków, którzy nie rozumieją, iż historia truskawki to jest właśnie historia sukcesu polskiej transformacji. Polscy politycy jak np. Mateusz Morawiecki piszą piękne strategie, jak przejść od montowni do centrum innowacji, a w momencie, gdy już przeszliśmy tę drogę od taniej siły roboczej do zagłębia produkcyjnego, a potem z potęgi przetwórczej do eksportu technologii, to próbują kijem zawrócić Wisłę. Dla nich liczy się tylko jedno. Rolników, czyli potencjalnych wyborców będzie zawsze więcej niż jakichś podejrzanych, bo nie zależących od polityków, przedsiębiorców. Niezależnie czy są z jednej opcji politycznej, czy drugiej, najlepiej im wychodzi zawsze liczenie wirtualnych głosów i przepływów elektoratu. To ich kręci i to ich realnie ekscytuje. Strategie się pisze tylko po to, by były.

Marzyłbym, żeby ich wysłać kiedyś na pole truskawkowe do Chmielna, skoro tak bardzo chcą i dbają o to, by Polacy jedli polski dżem truskawkowy z polskich truskawek i malin, by w takim razie sami schyleni przez 8 godzin pozbierali te truskawki w pełnym słońcu, a po deszczu uwalili swoje garnitury w błocie po kolana. I tak popracowali cały miesiąc. A potem przepracowali kolejny miesiąc w przetwórni w temperaturze 6–8 stopni przy przerobie tej truskawki, skoro tak bardzo dbają o polskich rolników.

To dobrze, iż Polska rolnicza, tak jak Senga Sengana odchodzi w niebyt. Zmniejszenie liczby gospodarstw rolnych od 1989 roku o połowę i zmniejszenie liczby pracujących w rolnictwie 4 x pokazuje skalę sukcesu polskiej transformacji. To, iż polski, niemiecki konsument je lody produkowane na polskich maszynach w polskim zakładzie z egipskiej truskawki czy ukraińskiej maliny to jest ogromny sukces nas wszystkich. Oczywiście poza politykami, których niepokoi to, iż się bogacimy. Łatwiej bowiem sterować emocjami, kiedy człowiek jest głodny niż syty.