Hieronim Grala, Krzysztof Rak i Witold Jurasz rozmawiają w programie „Teraz WP” o pozycji Polski między Rosją a Niemcami, wiarygodności Berlina oraz przyszłości bezpieczeństwa po zakończeniu wojny na Ukrainie. Debatę opublikowano 16 listopada. Dla Polaków stawką jest zdolność państwa do samodzielnego działania w NATO i Unii Europejskiej.
Trzech ekspertów, jeden polski problem
Program „Teraz WP” prowadzi Patrycjusz Wyżga. Do rozmowy zaprosił Hieronima Gralę, Krzysztofa Raka i Witolda Jurasza. Punktem wyjścia jest położenie Polski między Rosją a Niemcami oraz pytanie, czy członkostwo w NATO i Unii Europejskiej trwale zmieniło reguły tej geopolitycznej gry.
Według zapowiedzi Wirtualnej Polski rozmowa obejmuje historyczne doświadczenia Rzeczypospolitej, niemieckie gwarancje bezpieczeństwa, cele Rosji wobec Kijowa i NATO oraz możliwy układ sił po zakończeniu wojny na Ukrainie. To zestaw pytań podstawowych. Od odpowiedzi zależy bowiem, czy Warszawa będzie współtworzyć porządek w regionie, czy znowu ograniczy się do przyjmowania decyzji podejmowanych przez silniejszych.
Sojusze zmieniły warunki, nie zniosły geografii
NATO zapewnia Polsce ramy obrony zbiorowej, a Unia Europejska daje dostęp do wspólnego rynku i procesu decyzyjnego. Żaden traktat nie zwalnia jednak państwa z budowy własnej siły. Sojusz jest wart tyle, ile polityczna wola jego członków, realne zdolności wojskowe oraz gotowość do działania w chwili próby.
Polska musi zatem traktować NATO jako fundament bezpieczeństwa, ale nie jako wygodny zamiennik własnej armii i dyplomacji. Znaczenie konsultacji sojuszniczych przypomina uruchomienie artykułu 4 Traktatu Północnoatlantyckiego w 2025 roku. Procedura ma sens wtedy, gdy stoi za nią przygotowane państwo, zdolne nazwać zagrożenie i przekonać partnerów do wspólnej odpowiedzi.
Berlin jest partnerem kierującym się własnym interesem
Pytanie o zaufanie do Niemiec nie powinno prowadzić ani do naiwności, ani do pustej wrogości. Berlin pozostaje potężnym sąsiadem, ważnym partnerem handlowym i jednym z głównych ośrodków decyzji w Europie. Prowadzi jednak politykę według niemieckiego interesu. Polska ma obowiązek robić dokładnie to samo.
Dlatego niemieckie deklaracje trzeba mierzyć czynami, terminami i gotowością do ponoszenia kosztów. Dzisiejszy kontekst tej dyskusji tworzą także rozmowy w Berlinie o przyszłości wojny i miejscu Polski. Warszawa nie może godzić się na model, w którym bezpieczeństwo naszego regionu uzgadnia się ponad głowami państw najbardziej narażonych na presję Moskwy.
Historia zna okresy niemiecko-rosyjskiej współpracy wymierzonej w polską podmiotowość, ale nie jest wyrokiem skazującym nas na wieczną bezsilność. Realizm narodowy nie polega na powtarzaniu, iż sąsiedzi są wszechmocni. Polega na takim wzmacnianiu państwa, by układ zawarty bez Polski był trudny do wykonania i kosztowny dla jego autorów.
Koniec wojny na Ukrainie nie zakończy rywalizacji
Debata stawia także pytanie o sytuację Polski po ewentualnym zakończeniu wojny na Ukrainie. Sam koniec walk nie usunie rosyjskich ambicji ani różnic interesów wśród państw zachodnich. Może natomiast osłabić uwagę opinii publicznej i uruchomić presję na szybki powrót do interesów gospodarczych z Moskwą.
Dla Polski byłby to moment wymagający szczególnej twardości. Pokój nie może oznaczać odbudowy rosyjskiej strefy wpływów ani zgody na ograniczenie obecności NATO w naszej części Europy. Warszawa powinna pilnować, by przyszły porządek uwzględniał bezpieczeństwo Polski, państw bałtyckich oraz suwerenność Ukrainy. Pomoc dla Kijowa ma sens właśnie jako narzędzie powstrzymywania Rosji, a nie jako blankiet na rezygnację z własnych interesów.
Suwerenność mierzy się zdolnością do działania
Najważniejszy wątek rozmowy dotyczy tego, na ile Polska może samodzielnie decydować o swojej przyszłości. Formalna suwerenność bez armii, sprawnej dyplomacji, odpornej energetyki i kapitału gospodarczego łatwo staje się deklaracją bez pokrycia. Państwo poważne buduje te zasoby wcześniej, zanim nadejdzie kryzys.
Położenia między Rosją a Niemcami nie zmienimy. Możemy zmienić wagę Polski. Członkostwo w NATO i UE powinno pomnażać naszą siłę, a nie usprawiedliwiać bierność. Stawką dla Polaków jest wolność podejmowania decyzji we własnej stolicy, bezpieczeństwo granic i pewność, iż rachunek za cudze układy nie zostanie po raz kolejny wystawiony Warszawie.
Źródło: Wirtualna Polska, „Teraz WP”.











