Gdybyście moi drodzy nie wiedzieli to: Od wczoraj Polacy są smutni i źli. Polska jest w szoku. Byliśmy przygotowani na tę ewentualność — powiedział premier Donald Tusk podczas nadzwyczajnego posiedzenia rządu. — Przyjmiemy uchwałę, dzięki której zrealizujemy program „Polska Zbrojna”. Weto prezydenta nas nie zatrzyma — dodał.
Prof. Genowefa Grabowska przypomina, iż unijny program pożyczkowy SAFE (czyli Instrument na rzecz Zwiększenia Bezpieczeństwa Europy) był tworzony w czasie polskiej prezydencji w UE, w ogromnym pośpiechu, jako środek zaradczy na zagrożenie bezpieczeństwa w Europie (agresja Rosji przeciwko Ukrainie). Z tego funduszu państwa członkowskie UE miały się zbroić, inwestować w sprzęt obronny, głównie europejskiego pochodzenia, wzmacniać własne sektory obronne.
Mechanizm SAFE przyjął formę unijnego rozporządzenia opartego na art. 122 ust. 2 Traktatu o funkcjonowaniu UE, który jednak nie daje wyraźnych podstaw do utworzenia tak wielkiego mechanizmu pożyczkowego. Jest to podstawa prawna przeznaczona do działania w nagłych sytuacjach gospodarczych, a nie do długoterminowego finansowania obronności. Dodatkowo wyklucza z procedur Parlament Europejski, który wskazując te uchybienia – zaskarżył w sierpniu 2025 rozporządzenie SAFE do unijnego Trybunału Sprawiedliwości. Do chwili obecnej TSUE zagadkowo milczy. Projekt SAFE śle przekaz 'kup broń europejską’, która pozwala jedynie 35 procent zainwestować w zakup broni od producentów spoza UE, Ukrainy lub państw EFTA.
Pani Profesor wskazuje, iż nie można też ignorować poufnego raportu Bundestagu (ujawnionego przez Politico w czerwcu 2025), który ocenił, iż projekt SAFE „może naruszać traktaty UE i może nie być efektywny ekonomicznie”.
