Kierownictwo MON-u z przedstawicielami innych resortów zajęło się sprawą żołnierzy zawodowych, którzy rozpoczęli służbę przed reformą emerytalną i którzy mimo wypracowania emerytury cywilnej nie otrzymują takiego świadczenia. Rząd analizuje wariant jednoczesnego pobierania emerytury z systemu mundurowego i powszechnego przez żołnierzy, którzy wstąpili do służby przed 1999 rokiem.
Mieszkaniec woj. lubuskiego przeszedł w 1990 roku na emeryturę po 20 latach służby w wojsku, a następnie przez 31 lat pracował jako nauczyciel w szkole i odprowadzał składki na ubezpieczenie emerytalne. W 2016 roku zwrócił się do ZUS-u z wnioskiem o przyznanie emerytury za przepracowany okres 1990–2016. Otrzymał decyzję, w której poinformowano go, iż przysługuje mu tylko jedna emerytura.
To przykład podany przez posłankę Elżbietę Polak (Koalicja Obywatelska), która wystąpiła z interpelacją do ministrów obrony narodowej oraz rodziny, pracy i polityki społecznej w sprawie zmian w systemie emerytalnym. Dotyczy ona emerytów wojskowych, którzy po przejściu w stan spoczynku podjęli zatrudnienie, ale nie mogą pobierać dwóch świadczeń emerytalnych.
„Taka sytuacja stawia wiele osób w trudnej sytuacji finansowej, szczególnie w województwie lubuskim, gdzie zlokalizowanych jest wiele jednostek wojskowych” – przekonuje posłanka Polak w interpelacji. Przypominała też, iż w kwietniu 2023 roku pojawił się projekt nowelizacji ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS). Zakładał on, iż mundurowi, którzy po przejściu na zaopatrzenie emerytalne dalej pracowali w cywilu i odprowadzali składki, będą mieli prawo do otrzymania dwóch świadczeń – z systemu mundurowego oraz systemu powszechnego.
W tym kontekście posłanka Polak zapytała, na jakim etapie jest projekt nowelizacji ustawy oraz czy ministerstwa przewidują wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących emerytur z FUS w zakresie umożliwiającym jednoczesne pobieranie emerytur mundurowych oraz z powszechnego systemu emerytalnego.
Niezależnych odpowiedzi na interpelację poselską udzielili Sebastian Gajewski, podsekretarz stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (MRPiPS) oraz Paweł Bejda, wiceminister obrony. Gajewski wyjaśnił, iż wśród funkcjonariuszy służb mundurowych oraz żołnierzy zawodowych, którzy korzystają z zaopatrzenia emerytalno-rentowego, wyróżnia się dwie podstawowe grupy.
W pierwszej są byli żołnierze zawodowi, którzy służbę rozpoczynali po 1 stycznia 1999 roku, natomiast w drugiej są mundurowi, który wstąpili do służby przed 2 stycznia 1999 roku, czyli przed reformą systemu emerytalnego. Pierwsza grupa ma możliwość pobierania emerytur zarówno w systemie mundurowym, jak i powszechnym, ponieważ do podstawy wymiaru emerytury mundurowej nie zalicza się tzw. pracy cywilnej.
Inaczej jest w przypadku żołnierzy zawodowych, którzy rozpoczęli służbę przed reformą systemu emerytalnego. Osoby te mogą pobierać, co do zasady, jedno świadczenie, przy czym okresy pracy cywilnej podlegają w ich przypadku uwzględnieniu przy ustalaniu wysokości emerytury mundurowej tylko do maksymalnej podstawy jej wymiaru i według zróżnicowanych wskaźników.
Jak zauważa podsekretarz stanu w MRPiPS, przedstawiciele tej grupy, którzy po nabyciu prawa do emerytury mundurowej podjęli aktywność zawodową (i odprowadzają składki na FUS), czują się pokrzywdzeni, ponieważ część ich, choć nabywa prawo do emerytury powszechnej, nie otrzymuje takiego świadczenia. Wypłata emerytury cywilnej zostaje bowiem zawieszona ze względu na niższą od emerytury mundurowej kwotę tego świadczenia.
Projekt nowelizacji ustawy o rentach i emeryturach przedstawiony w kwietniu 2023 roku miał to zmienić na korzyść mundurowych, ktorzy rozpoczęli służbę przed 2 stycznia 1999 roku, jednak przepadł on wraz z zakończeniem IX kadencji Sejmu (2019–2023). „Wszelkie złożone projekty ustaw, które nie zostały uchwalone podczas danej kadencji parlamentu, są traktowane jako ostatecznie załatwione w sensie niedojścia do skutku (zamknięte)” – napisał w odpowiedzi na interpelację wiceminister Bejda.
Nie oznacza to jednak, iż sprawa emerytur cywilnych dla byłych wojskowych nie zostanie rozwiązana. „Przedstawiciele Kierownictwa MON wraz z przedstawicielami Kierownictwa Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podjęli współpracę i odbyli robocze spotkania dotyczące ewentualnej możliwości jednoczesnego pobierania emerytury z systemu zaopatrzenia emerytalnego służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego” – oznajmił wiceszef MON-u.
Spotkania odbyły się w 2025 roku. Po nich resorty przesłały do dalszych analiz wariant zmian reguły dotyczącej zbiegu emerytury z systemu zaopatrzenia służb mundurowych i powszechnego systemu emerytalnego dotyczący żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 roku. Jak podano w odpowiedzi na poselską interpelację, głównym organem prowadzącym prace w tym zakresie jest MRPiPS. Informuje ono o ich przebiegu i dotychczasowych efektach Kancelarię Prezesa Rady Ministrów.
