Bartłomiej Pejo skrytykował 13 listopada 2026 roku próbę powiązania funduszy spójności ze zgodą państw Unii Europejskiej na finansowanie Ukrainy. Czechy, Słowacja i Węgry odrzucają wspólne gwarancje, a podobne stanowisko zajęła Bułgaria. Dla Polski stawką jest obrona zasady, iż Bruksela nie kupuje politycznej uległości pieniędzmi należnymi regionom.
Spór o pomoc dla Ukrainy wchodzi do negocjacji budżetowych
Poseł Konfederacji Bartłomiej Pejo odniósł się do narastającego sporu wokół kolejnego mechanizmu finansowania Ukrainy. Węgry, Słowacja, Czechy i Bułgaria chcą wyłączenia z gwarancji, natomiast Berlin oczekuje udziału wszystkich państw członkowskich. W tle są negocjacje nowego budżetu Unii Europejskiej na lata 2028–2034 oraz pieniądze z polityki spójności.
Pejo ocenił, iż odmowa udziału w jednym instrumencie finansowym nie może prowadzić do karania państw przy podziale innych środków. Konfederacja ujęła niemieckie podejście słowami: "płacicie tak, jak chcemy, albo ponosicie konsekwencje". To stanowisko partii, ale sam problem jest rzeczywisty: polityka spójności ma wyrównywać różnice rozwojowe w Unii, a nie służyć do dyscyplinowania rządów w sprawach polityki zagranicznej.
Istniejący kredyt wynosi 90 mld euro
Obecny instrument został już przyjęty. Rada Unii Europejskiej sfinalizowała w kwietniu 2026 roku kredyt dla Ukrainy w wysokości 90 mld euro, przeznaczony na lata 2026–2027. Z tej kwoty orientacyjnie 30 mld euro ma pokryć potrzeby budżetowe, a 60 mld euro wesprzeć zdolności przemysłu obronnego i zakupy sprzętu. Czechy, Węgry i Słowacja nie ponoszą zobowiązań finansowych wynikających z gwarancji tego kredytu.
Nowy konflikt dotyczy dalszego finansowania oraz odpowiedzialności za przyszłe zobowiązania. Według "Le Monde" cztery państwa chcą pozostać poza kolejnym mechanizmem, a kanclerz Niemiec Friedrich Merz domaga się rozwiązania popieranego przez wszystkich członków Unii. Jeden z europejskich dyplomatów zestawił odmowę finansowania Ukrainy z oczekiwaniem większych środków spójności. Takie połączenie dwóch odrębnych spraw otwiera drogę do politycznego szantażu budżetowego.
Pomoc Ukrainie wymaga jasnych zasad
Rosyjska agresja na Ukrainę jest zagrożeniem także dla bezpieczeństwa Polski. Wsparcie napadniętego państwa może leżeć w polskim interesie, zwłaszcza gdy wzmacnia jego zdolność zatrzymywania rosyjskiej armii. Nie wynika z tego jednak zgoda na nieograniczone zobowiązania ani na omijanie kontroli narodowych parlamentów. Każdy rząd ma obowiązek znać kwotę, termin i ryzyko, zanim obciąży podatników.
Polska powinna domagać się pełnej przejrzystości: kto pożycza, kto gwarantuje spłatę, jakie są warunki wypłat i co stanie się w razie braku rosyjskich reparacji. Unijna informacja wskazuje, iż kredyt ma zostać spłacony przez Ukrainę po uzyskaniu reparacji od Rosji. Do tego czasu ryzyko pozostaje jednak związane z budżetem Unii. To nie detal księgowy. To odpowiedzialność finansowa państw i obywateli.
Dyskusja przypomina wcześniejszy spór o unijny plan zbrojeniowy wart 150 mld euro. Także wtedy zasadnicze pytanie brzmiało: kto podejmuje decyzję i kto ostatecznie zapłaci. Wspólnota bez przejrzystej odpowiedzialności gwałtownie zamienia solidarność w rachunek przesyłany słabszym gospodarkom.
Fundusze spójności nie są nagrodą za posłuszeństwo
Pieniądze z polityki spójności nie są jałmużną Berlina. Wynikają z traktatowej konstrukcji wspólnego rynku, na którym silniejsze gospodarki również odnoszą wielkie korzyści. Groźba ograniczenia tych środków za odmienną decyzję w sprawie kredytu łamie zasadę równego traktowania i przesuwa Unię w stronę politycznej centralizacji.
Polska zna ten mechanizm. Najpierw tworzy się wspólne zobowiązanie, potem moralnie piętnuje sceptyków, a na końcu używa budżetu jako narzędzia nacisku. Twarda polityka wobec Rosji jest potrzebna, ale nie wymaga oddania Brukseli prawa do karania państw za każdą odmienną kalkulację. W polskim interesie leży jednocześnie bezpieczeństwo na Wschodzie i zachowanie narodowej kontroli nad pieniędzmi podatników. Jednego nie wolno kupować kosztem drugiego.
Źródła: Rada Unii Europejskiej, "Le Monde", Konfederacja.
Źródło: Konfederacja (FB)
