Sejm wybrał Macieja Berka na sędziego Trybunału Konstytucyjnego 4 września większością 226 głosów, zaledwie siedem ponad wymagane minimum. Kadencja Justyna Piskorskiego kończy się 18 września, a Berek czeka na ruch prezydenta około 15 lub 16 września. Stawką jest wiarygodność i niezależność sądu konstytucyjnego.
Sejm zdecydował niewielką przewagą
Maciej Berek został wybrany przez Sejm na sędziego Trybunału Konstytucyjnego. W oficjalnym głosowaniu z 4 września uczestniczyło 437 posłów, a wymagana większość bezwzględna wynosiła 219 głosów. Berek otrzymał 226 głosów, natomiast zgłoszony przez PiS Artur Kotowski uzyskał 184. O wyniku przesądziło więc siedem głosów ponad próg.
Kandydatura byłego ministra i szefa Komitetu Stałego Rady Ministrów od początku wywoływała spór. Berek wszedł do procedury bezpośrednio po pracy w rządzie Donalda Tuska, a premier publicznie przedstawiał go jako prawnika odpowiedniego do naprawy sytuacji w Trybunale. Właśnie ta bliskość wobec szefa rządu stała się głównym argumentem krytyków. Sąd konstytucyjny nie może być kolejnym etapem kariery politycznej, jeżeli ma odzyskać społeczne zaufanie.
Wśród posłów koalicji przeciw kandydaturze Berka zagłosowali Włodzimierz Czarzasty, Klaudia Jachira, Rafał Komarewicz i Paweł Śliz. Marszałek Sejmu spotkał się później z wybranym sędzią i wyjaśniał swój głos jako pomyłkę. Taki epizod nie zmienia wyniku, ale pokazuje, jak niewielki margines zdecydował o obsadzie urzędu na dziewięcioletnią kadencję.
Kwalifikacje i niezależność pod lupą
Opozycja podnosiła wątpliwości, czy Berek spełnia ustawowy wymóg odpowiednio długiego wykonywania zawodu prawniczego. Sam zainteresowany przedstawił zaświadczenie organu samorządu radców prawnych i zapewniał przed komisją, iż wykonywał zawód. Sejmowa Komisja Sprawiedliwości i Praw Człowieka wcześniej pozytywnie zaopiniowała jego kandydaturę stosunkiem 16 głosów do 10, przy jednym wstrzymującym się.
Spór formalny jest ważny, ale równie istotny pozostaje standard niezależności. Zgłoszenie Berka przez Koalicję Obywatelską od początku obciążała oczywista polityczna bliskość z rządem. Prawo może wyznaczać minimalne wymagania, ale odbudowa Trybunału wymaga więcej: bezspornego dorobku, dystansu od bieżącej władzy i gotowości do orzekania wbrew oczekiwaniom własnego środowiska.
Prezydent Karol Nawrocki przed głosowaniem oceniał, iż Trybunał nie potrzebuje kolejnego polityka, szczególnie bliskiego współpracownika Donalda Tuska. Jest to stanowisko polityczne, ale dotyka realnego problemu ustrojowego. Rząd nie może z jednej strony oskarżać poprzedników o podporządkowanie TK, a z drugiej wysyłać do niego człowieka, który jeszcze niedawno zasiadał w Radzie Ministrów.
Czekanie na połowę września
Wybór przez Sejm nie zamyka sprawy. Berek powiedział dziennikarzom, iż czeka na 15 lub 16 września i wtedy będzie wiadomo, co zrobi prezydent. Kadencja sędziego Justyna Piskorskiego upływa 18 września, dlatego kalendarz ma znaczenie dla momentu objęcia urzędu. Termin ślubowania pozostaje kluczową niewiadomą.
W tle trwa szerszy konflikt o Trybunał. Rząd kwestionuje część jego obecnego składu i odmawia publikowania części orzeczeń, a prezydent pozostaje w sporze z większością sejmową o sposób przyjmowania ślubowań od wybranych sędziów. Do tego dochodzi spór o finansowanie TK w 2027 roku. Instytucja powołana do pilnowania Konstytucji została wciągnięta w walkę dwóch ośrodków władzy.
Państwo potrzebuje jednego porządku prawnego
Polacy nie zyskają na kolejnym rozdziale wojny o legalność sędziów, ślubowania i publikację orzeczeń. Obywatel oraz przedsiębiorca muszą wiedzieć, jakie prawo obowiązuje i który organ rozstrzyga spór o jego zgodność z Konstytucją. Bez tej pewności słabnie państwo, rośnie uznaniowość administracji, a rachunek płacą zwykli ludzie.
Wybór Berka siedmioma głosami ponad minimum jest legalnym rozstrzygnięciem Sejmu, ale nie usuwa pytań o polityczną niezależność kandydata. Teraz ruch należy do prezydenta. Obie strony mają obowiązek działać w granicach Konstytucji, bo Trybunał nie jest łupem rządu ani Pałacu Prezydenckiego. Jest instytucją Rzeczypospolitej.
Źródło: RMF24, Sejm RP, Kancelaria Prezydenta RP.
Źródło: RMF24
