Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie 20 listopada uchylił uniewinnienie szeregowego Karola S. i przekazał sprawę 12 strzałów oddanych 25 marca 2024 r. przy granicy z Białorusią do ponownego rozpoznania. Żołnierz nie został skazany. Dla służb broniących granicy rozstrzygnięcie oznacza dalszą niepewność co do prawnych granic użycia broni.
Uniewinnienie uchylone, proces zacznie się od nowa
Wojskowy Sąd Okręgowy w Warszawie uchylił 20 listopada wyrok uniewinniający szeregowego Karola S. Sprawa wróci do sądu pierwszej instancji. Oskarżony nie został więc prawomocnie uznany za winnego, a jego odpowiedzialność będzie badana ponownie. Obrona może jeszcze wnieść skargę do Sądu Najwyższego na orzeczenie kasatoryjne.
Postępowanie dotyczy zdarzenia z 25 marca 2024 roku w rejonie Dubicz Cerkiewnych. Karol S., pełniący wówczas służbę w 1 Warszawskiej Brygadzie Pancernej, oddał 12 strzałów z broni służbowej. Według aktu oskarżenia strzelał z odległości od około 210 do 164 metrów wzdłuż drogi, na której znajdowali się cudzoziemcy nielegalnie przekraczający granicę, funkcjonariusze Straży Granicznej i inni żołnierze.
Jak wynika z relacji z uzasadnienia Wojskowego Sądu Okręgowego, trzy pociski rykoszetowały po uderzeniu w przeszkody, a pozostałe przeleciały obok grupy. Sąd odwoławczy ocenił, iż co najmniej trzy strzały stworzyły bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzi znajdujących się na drodze.
Dwa sądy, dwie oceny działania żołnierza
Wojskowy Sąd Garnizonowy w Lublinie uniewinnił Karola S. w maju 2026 roku. Uznał wtedy, iż żołnierz nie celował w ludzi, był dobrze wyszkolony, a funkcjonariusze i wojskowi formalnie uznani za pokrzywdzonych nie czuli zagrożenia. Sąd pierwszej instancji przyjął, iż oskarżony wykonywał zadanie ochrony granicy w sytuacji agresywnego zachowania osób próbujących przedostać się do Polski.
Sąd odwoławczy spojrzał na sprawę inaczej. Zwrócił uwagę na duży dystans, możliwe odchylenie lufy i przebieg torów pocisków. Według tej oceny alarmowy lub ostrzegawczy zamiar nie usuwa odpowiedzialności za stworzenie konkretnego zagrożenia. Prokuratura, która wcześniej domagała się sześciu miesięcy ograniczenia wolności, otrzymała ponowną możliwość przedstawienia swoich argumentów przed sądem garnizonowym.
Ta różnica nie jest prawniczym szczegółem. Żołnierz na granicy podejmuje decyzje w kilka sekund, często pod presją kamieni, gałęzi i prób siłowego przejścia przez zaporę. Państwo ma prawo wymagać dyscypliny przy użyciu broni, ale ma też obowiązek tworzyć jasne procedury i zapewniać obrońcom granicy realne wsparcie prawne. Bez tego każda interwencja może kończyć się wieloletnią niepewnością.
Konfederacja mówi o skandalu
W materiale opublikowanym przez Konfederację Michał Cichy nazwał decyzję sądu skandalem. Partia oceniła, iż „żołnierz strzegący polskiej granicy jest ciągany po sądach” i zestawiła jego proces z brakiem zatrzymania podejrzanego o zabójstwo sierżanta Mateusza Sitka. To stanowisko polityczne, nie treść rozstrzygnięcia sądu.
Obie sprawy dotyczą bezpieczeństwa na tym samym odcinku granicy, ale prawnie są odrębne. Karol S. odpowiada za sposób użycia broni w marcu 2024 roku. Mateusz Sitek został ugodzony nożem 28 maja 2024 roku podczas ochrony wyłomu w zaporze i zmarł 6 czerwca. Według informacji przedstawionych w Sejmie przez Ministerstwo Sprawiedliwości podejrzany w tej sprawie obywatel Maroka przebywa na Białorusi, a Polska zabiega o jego zatrzymanie i wydanie. Nie zapadł wobec niego wyrok, dlatego obowiązuje domniemanie niewinności.
Państwo musi stać za obrońcami granicy
Polska granica z Białorusią pozostaje miejscem zorganizowanej presji migracyjnej sterowanej przez reżim w Mińsku. Dane i mechanizm nacisku na granicę polsko-białoruską pokazują, iż nie jest to zwykły problem administracyjny. To operacja wymierzona w bezpieczeństwo państwa i odporność jego służb.
W takim położeniu potrzebne są dwie rzeczy równocześnie: rygor bezpiecznego posługiwania się bronią oraz przepisy dające żołnierzowi pewność, kiedy może skutecznie powstrzymać atak. Władza nie może przerzucać całego ryzyka na człowieka stojącego przy zaporze, a potem przez lata ustalać, czy jego reakcja mieściła się w niejasnych granicach prawa.
Ponowny proces powinien rzetelnie rozstrzygnąć indywidualną odpowiedzialność Karola S. Bez politycznego nacisku i bez z góry wydanego werdyktu. Równolegle państwo musi wyciągnąć wnioski systemowe, bo stawką jest gotowość żołnierzy do działania, szczelność granicy i bezpieczeństwo Polaków.








