Prezydent Karol Nawrocki 13 listopada 2026 r. zawetował ustawę pozwalającą UKE i KRRiT blokować część nielegalnych treści w internecie przed kontrolą sądu. Przepisy wracają do Sejmu. Dla Polaków oznacza to zachowanie obecnych narzędzi bezpieczeństwa, ale bez nowej administracyjnej ścieżki, która mogła uderzyć w wolność słowa.
Weto po raz drugi
Karol Nawrocki odmówił podpisania ustawy z 22 października 2026 r. o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Sejm uchwalił ją 242 głosami, przy 61 głosach przeciwnych i 136 wstrzymujących się. Prezydent uznał, iż cel regulacji jest słuszny, ale wybrany mechanizm dawał organom administracji zbyt szeroką władzę nad publiczną debatą.
To drugie weto w tej sprawie. Po odmowie podpisu pod wcześniejszym pakietem w styczniu rząd rozdzielił regulacje na dwie ustawy. Pierwszą, wdrażającą organizacyjną część unijnego Aktu o usługach cyfrowych, prezydent podpisał. Obowiązuje ona od 6 listopada i ustanawia Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej koordynatorem do spraw usług cyfrowych. Druga ustawa dotyczyła krajowej procedury blokowania treści. Właśnie ona została zatrzymana.
Decyzja wywołała polityczny spór. Krzysztof Bosak poparł weto i wskazał na ryzyko cenzury internetu, podczas gdy Ministerstwo Cyfryzacji przekonuje, iż bez ustawy państwo będzie wolniej reagować na najgroźniejsze materiały.
Co miała wprowadzić ustawa
Projekt obejmował szeroki katalog treści związanych między innymi z groźbami, namawianiem do samobójstwa, handlem ludźmi, seksualnym wykorzystywaniem dzieci, fałszywymi alarmami, przestępstwami skarbowymi i naruszeniami własności intelektualnej. Nakazy miały wydawać sądy, Prezes UKE lub Przewodniczący KRRiT, zależnie od rodzaju sprawy.
W przypadku art. 256 i 257 Kodeksu karnego, dotyczących propagowania totalitaryzmu, nawoływania do nienawiści i publicznego znieważania z powodu przynależności narodowej, etnicznej, rasowej lub wyznaniowej, decyzja należałaby do sądu. Problem w tym, iż w innych sprawach kontrola sądowa miała następować dopiero po decyzji administracyjnej i wniesieniu sprzeciwu. Przy treściach wiązanych z art. 119 par. 1 Kodeksu karnego możliwe było natychmiastowe wykonanie nakazu na wniosek Policji albo prokuratora.
Prezydent wskazał, iż unijne DSA nie nakazuje Polsce tworzenia takiej administracyjnej procedury. Art. 9 rozporządzenia opisuje wymogi dla nakazów wydawanych na podstawie prawa unijnego lub krajowego, ale sam nie daje organom państw członkowskich nowych kompetencji do blokowania wypowiedzi. To ważne rozróżnienie. Rząd nie może zasłaniać się Brukselą, gdy sam wybiera rozwiązanie ograniczające prawa obywatelskie.
Bezpieczeństwo wymaga prawa, nie administracyjnego skrótu
Materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci, groźby zabójstwa czy namawianie do samobójstwa wymagają szybkiej i bezwzględnej reakcji państwa. Wolność słowa nie chroni przestępstwa. Nie wynika z tego jednak zgoda na to, by urząd najpierw wyłączał publikację z obiegu, a sąd oceniał sprawę później. W debacie publicznej kilka dni ciszy może zniszczyć sens legalnej wypowiedzi, choćby jeżeli zakaz zostanie następnie uchylony.
W uzasadnieniu weta prezydent wskazał istniejące już instrumenty prawne. Kodeks postępowania karnego pozwala zabezpieczać dane i ograniczać dostęp do określonych materiałów, prawo obejmuje treści terrorystyczne, strony hazardowe, domeny służące wyłudzaniu danych oraz komunikaty zagrażające bezpieczeństwu państwa. Sąd Najwyższy także zwracał uwagę, iż ustawodawca powinien najpierw wykazać, dlaczego te narzędzia są niewystarczające.
Rządowy projekt zawierał zabezpieczenia i ścieżkę sprzeciwu, ale pozostawił poważne luki. Nie określał dostatecznie jasno adekwatności sądu i szczegółowego trybu postępowania. W części spraw przewidywał 14 dni na postanowienie, choć sąd musiałby ustalić uczestników, doręczyć pisma, zebrać stanowiska i ocenić materiał. Gwarancja zapisana na papierze nie wystarcza, jeżeli procedura utrudnia jej wykonanie.
Co może zrobić użytkownik po wecie
Weto nie wyłącza europejskiego DSA ani obowiązującej od 6 listopada polskiej ustawy organizacyjnej. Użytkownik przez cały czas może zgłosić platformie konkretną treść, którą uważa za nielegalną. Samo zgłoszenie nie oznacza automatycznego usunięcia materiału. Platforma ma je ocenić, przekazać decyzję i poinformować o możliwości odwołania. Gdy dostawca nie realizuje obowiązków wynikających z DSA, użytkownik może złożyć skargę do koordynatora w UKE. Urząd wyjaśnia różnicę między zgłoszeniem treści a skargą na działanie platformy.
Teraz ustawa wraca do Sejmu. Odrzucenie weta wymaga większości trzech piątych głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów. Wynik pierwszego głosowania pokazuje, iż zebranie takiej większości będzie trudne. Bardziej odpowiedzialna droga to nowy projekt: węższy katalog, jasna procedura, szybki sądowy tryb w sprawach pilnych i skuteczna ochrona dzieci.
Anna Bryłka trafnie przypominała, iż spór dotyczy granicy między ściganiem przestępstw a kontrolą legalnej wypowiedzi. Stawka dla Polaków jest zasadnicza. Państwo ma zapewnić bezpieczeństwo w sieci, ale nie wolno mu budować narzędzia, które przyszła władza wykorzysta przeciw krytykom. Przestępców trzeba ścigać szybko. O tym, co jest przestępstwem, powinien rozstrzygać niezależny sąd, a nie urząd podlegający politycznej presji.
Źródła: Kancelaria Prezydenta RP, Ministerstwo Cyfryzacji, Urząd Komunikacji Elektronicznej.
Źródło: Kancelaria Prezydenta RP
