Hiszpania przywraca kontrole pasażerów przybywających z Włoch drogą lotniczą i morską. To odpowiedź na działania rządu Giorgii Meloni po masowym napływie migrantów do Ceuty. Polityczny spór Madrytu z Rzymem pokazuje, ile naprawdę jest warta Europa bez granic, gdy państwa zaczynają obawiać się o własne bezpieczeństwo.
Madryt odpowiada tym samym
Hiszpański rząd zdecydował o przywróceniu kontroli wobec podróżnych przybywających z Włoch samolotami i statkami. Środki weszły w życie o północy z 7 na 8 sierpnia. Madryt przedstawił je jako odpowiedź na kontrole wprowadzone wcześniej przez Rzym wobec osób podróżujących z Hiszpanii.
Bezpośrednim tłem sporu jest kryzys migracyjny w Ceucie, hiszpańskiej enklawie w Afryce Północnej. Pod koniec lipca jej granicę z Marokiem przekroczyły dziesiątki tysięcy ludzi. Według relacji Associated Press część migrantów ruszyła w drogę pod wpływem fałszywych informacji rozpowszechnianych w internecie. Hiszpańskie władze przekazały, iż zdecydowana większość przybyszy wróciła już do Maroka.
Rząd Giorgii Meloni uzasadnił swoje działania bezpieczeństwem narodowym oraz obawą przed kolejną falą napływu. Włoskie kontrole dotyczą połączeń lotniczych i morskich, ponieważ oba państwa nie mają wspólnej granicy lądowej. Rzym zapowiedział utrzymanie środków co najmniej do 15 sierpnia. Włoskie władze powołały się na ostrzeżenia przed możliwą ponowną próbą masowego przekroczenia granicy Ceuty.
Madryt najpierw zażądał wycofania włoskich kontroli. Gdy Rzym odrzucił ultimatum, Hiszpania sięgnęła po zasadę wzajemności. Z punktu widzenia podróżnych oznacza to dodatkowe czynności na lotniskach i w portach, możliwe kolejki oraz dłuższą odprawę.
Ceuta obnażyła słabość europejskiego systemu
Włoska decyzja ma mocny polityczny wydźwięk, ale jej praktyczne uzasadnienie budzi pytania. Ceuta nie należy do strefy Schengen na takich samych zasadach jak kontynentalna Hiszpania. Podróż z enklawy na Półwysep Iberyjski już podlega kontroli dokumentów. Nie potwierdzono też, by znacząca grupa osób, które przekroczyły granicę Ceuty, przedostała się dalej do Włoch.
Nie zmienia to zasadniczego problemu. Masowy i nagły napływ pokazał, iż zewnętrzna granica państwa może zostać poddana ogromnej presji w ciągu kilku godzin. Gdy zawodzi kontrola na obrzeżach Europy, pozostałe stolice odpowiadają we własnym zakresie. Swoboda podróżowania okazuje się wtedy zależna od zdolności państw granicznych do zatrzymania nielegalnego ruchu.
Bruksela od lat traktuje kontrole wewnętrzne jako wyjątek, ale kolejne rządy po nie sięgają. Komisja Europejska prowadzi publiczny wykaz takich środków. Państwa uzasadniają je między innymi presją migracyjną, działalnością przemytników i zagrożeniami dla porządku publicznego. Papierowa reguła ustępuje, gdy rządy odpowiadają przed własnymi obywatelami.
Bezpieczna granica jest warunkiem swobody
Spór między Hiszpanią a Włochami nie powinien przesłaniać odpowiedzialności Madrytu za ochronę zewnętrznej granicy. Państwo ma prawo przyjmować wnioski o ochronę międzynarodową, ale ma też obowiązek powstrzymywać nielegalne przekroczenia i sprawnie odróżniać osoby uprawnione do azylu od tych, które prawa do pobytu nie mają. Humanitaryzm bez kontroli gwałtownie zamienia się w chaos, z którego korzystają przemytnicy.
Rzym ma prawo domagać się twardej ochrony granic. Powinien jednak opierać decyzje na rzeczywistym ryzyku, a nie na samym politycznym geście. Madryt z kolei odpowiedział odwetem, który obciąży zwykłych podróżnych, zamiast rozwiązać źródło kryzysu.
Dla Polski wniosek jest prosty. Strefa Schengen działa tak długo, jak długo państwa skutecznie chronią jej granice zewnętrzne i zachowują możliwość działania w sytuacji zagrożenia. Warszawa nie może oddać Brukseli ostatecznej decyzji o tym, kto i na jakich warunkach przekracza polską granicę. Swoboda podróży jest cenna, ale bezpieczeństwo obywateli i suwerenność państwa stoją wyżej.
Źródło: Kresy.pl
