Rząd Hiszpania zapowiedział rozpoczęcie procesu legalizacji pobytu cudzoziemców przebywających w kraju bez uregulowanego statusu. Sprawa może dotyczyć choćby ponad 500 tys. osób. Decyzja wywołała krytykę części europosłów, którzy ostrzegają przed konsekwencjami dla strefy Schengen.
Premier Pedro Sánchez ogłosił, iż procedura obejmie osoby przebywające w Hiszpanii co najmniej pięć miesięcy przed 31 grudnia 2025 roku. Warunkiem jest niekaralność. Z możliwości tej będą mogli skorzystać także migranci ubiegający się o ochronę międzynarodową, jeżeli złożyli wniosek przed wskazaną datą. Rząd argumentuje, iż wielu z tych ludzi pracuje od lat, często w szarej strefie, a legalizacja ma odpowiedzieć na potrzeby rynku pracy.
Krytyka w Parlamencie Europejskim
Podczas lutowej debaty w Parlament Europejski część europosłów wyraziła sprzeciw wobec decyzji Madrytu. Jadwiga Wiśniewska z Europejskich Konserwatystów i Reformatorów oceniła, iż działania hiszpańskiego rządu mogą naruszać zasady kodeksu granicznego Schengen i prowadzić do osłabienia swobody przepływu osób.
Jej zdaniem państwa sąsiadujące z Hiszpanią mogą w odpowiedzi przywrócić kontrole graniczne. Taką decyzję podjęły wcześniej Niemcy w związku z wysokim napływem migrantów. Kontrole mają tam obowiązywać do września 2026 roku.
Kodeks graniczny Schengen dopuszcza czasowe przywrócenie kontroli na granicach wewnętrznych w przypadku poważnego zagrożenia dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa.
Stanowisko Komisji Europejskiej
W debacie głos zabrał komisarz ds. wewnętrznych i migracji Magnus Brunner. Podkreślił, iż część decyzji migracyjnych należy do kompetencji państw członkowskich. Zaznaczył jednak, iż legalizacja pobytu w jednym kraju nie oznacza automatycznie prawa do osiedlenia się w innych państwach UE.
Europosłanka PiS skrytykowała takie stanowisko, wskazując na brak spójności w podejściu Komisji do polityki migracyjnej. Jej zdaniem może to pogłębić napięcia między państwami członkowskimi.
Kwestia łączenia rodzin i bezpieczeństwa
Od 2003 roku w UE obowiązują przepisy umożliwiające łączenie rodzin obywateli państw trzecich. Osoby przebywające legalnie w Unii mogą sprowadzić członków rodziny, jeżeli spełnią określone warunki, w tym posiadają ważne zezwolenie na pobyt.
Krytycy decyzji Hiszpanii obawiają się, iż po legalizacji pobytu część migrantów będzie mogła skorzystać z tych przepisów, co zwiększy skalę migracji.
W debacie pojawił się też wątek przestępczości zorganizowanej i przemytu ludzi. Przeciwnicy hiszpańskiej decyzji wskazują, iż masowe programy legalizacyjne mogą być sygnałem zachęcającym dla siatek przemytniczych.
Spada liczba nielegalnych przekroczeń
Komisarz Magnus Brunner zaznaczył, iż liczba nielegalnych przekroczeń granic zewnętrznych UE spadła w ostatnich dwóch latach o 50 proc. Według wstępnych danych Frontex w 2025 roku odnotowano około 178 tys. takich przypadków, czyli o 26 proc. mniej niż rok wcześniej. To najniższy poziom od 2021 roku.
Wyjątkiem był szlak zachodniośródziemnomorski prowadzący do Hiszpanii, gdzie liczba przekroczeń wzrosła o 14 proc. rok do roku.
Spór o decyzję Madrytu pokazuje, iż polityka migracyjna pozostaje jednym z najbardziej kontrowersyjnych tematów w Unii. Z jednej strony są potrzeby rynku pracy i argumenty humanitarne. Z drugiej – obawy o bezpieczeństwo i stabilność strefy Schengen.
