Eksperci o Rosji, NATO i broni jądrowej

Wszyscy rozmówcy podkreślali, iż NATO nie zamierza atakować Rosji i odnosili się do pogróżek Kremla. – Rosjanie nie użyją broni jądrowej, przede wszystkim dlatego, iż Chiny i Indie im nie pozwolą – stwierdził gen. Hodges, w tej chwili członek międzynarodowej rady doradczej WSF. – Rosja jest supermocarstwem tylko w głowach europejskich i amerykańskich elit. Nie może pokonać Ukrainy, więc dlaczego Europa i USA tak się boją prowokować Moskwę? Powinniśmy mieć więcej pewności siebie – apelował generał. Dodał, iż „broń nuklearna jest skuteczna tylko dlatego, iż wierzymy, iż mogliby jej użyć”. Według gen. Hodgesa Królewiec to słaby punkt Rosji, zwłaszcza po przystąpieniu Finlandii i Szwecji do NATO, co ułatwia Sojuszowi kontrolę nad Bałtykiem.

Šakalienė zgodziła się z przedstawioną przez amerykańskiego oficera oceną siły Rosji. Jak podkreślała, powinniśmy przestać udawać, iż jest ona supermocarstwem. Zaznaczyła, iż gdyby Rosja oprócz wojny w Ukrainie zaryzykowała konfrontację z NATO, zwiększone wydatki obronne doprowadziłyby ją do ekonomicznej zapaści. Choć – jak przyznała litewska polityk – „racjonalne myślenie nigdy nie było rosyjskim modus operandi”. – o ile nie obawiasz się o wewnętrzną stabilność, nikogo nie atakujesz – dodała. Według Dovile Šakalienė, Rosjanie doskonale rozumieją, iż Królewiec to ich słaby punkt.

Jej zdaniem rosyjskie oświadczenia w sprawie eksklawy to psychologiczna gra propagandowa związana m.in. z odbywającą się na Litwie serią głosowań (ostatnie jest planowane na styczeń) nad wykreśleniem z litewskiej konstytucji artykułu, który zabrania stacjonowania broni jądrowej na terytorium kraju.

Jacek Siewiera, były szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego, przypomniał, iż zagrożenie pociskami Iskander i Kindżał z obwodu królewieckiego – nie tylko dla Polski, ale i innych państw regionu, w tym Niemiec – nie jest niczym nowym. Odnosząc się do rosyjskich gróźb podkreślił, iż użycie taktycznej broni jądrowej na tak małym obszarze jest bez sensu z punktu widzenia agresora. – Kiedy słyszę groźby, iż Rosjanie nie wykluczają użycia taktycznej broni jądrowej na przesmyku suwalskim, pytam: jak sobie to wyobrażają? Chcą zbombardować własne terytorium, swoją ludność? Co z opadem radioaktywnym? Wiatr zwykle wieje na wschód, na Białoruś. Jak chcą sobie radzić ze skażeniem? Promieniowanie gamma po takim uderzeniu na długo odcięłoby linie zaopatrzenia – wyjaśniał. Siewiera – tak jak Hodges – ocenił, iż broń jądrowa to „broń efektywna tylko zanim zostanie użyta” i już teraz ma wpływ na to, jak myślimy o Królewcu, ale jej taktyczna efektywność byłaby znikoma.

Były szef BBN-u zwrócił uwagę, iż Rosjanie nie wystrzelili ani jednego pocisku przeciw Ukrainie z obwodu królewieckiego. Jego zdaniem, przyczyną jest fakt, iż odcięty geograficznie od reszty Rosji Królewiec jest jej słabym punktem, więc w tym rejonie Moskwa nie zachowuje się agresywnie.

– Nikt nie grozi, nikt nie próbuje zająć, nikt nie kwestionuje granic, nie ma zagrożenia dla rosyjskiego terytorium – podkreślał Kurt Volker, były przedstawiciel USA przy NATO. – Rosjanie wydają takie oświadczenia z innego powodu, ponieważ sprawy źle się układają dla nich, idą źle w Ukrainie. Ich wojsko traci ludzi, nie nadążają z dostawami sprzętu i logistyką, podnoszą więc temat broni nuklearnej, bo chcą, byśmy się bali, żebyśmy myśleli, iż może nie powinniśmy tak bardzo wspierać Ukrainy – tłumaczył były ambasador.

Zwrócił uwagę, iż choć NATO dobrze radzi sobie w odstraszaniu, jeżeli chodzi o tradycyjny konflikt zbrojny, to nie odstrasza Rosji od ataków hybrydowych. – Na razie – dodał – koszty aktów dywersji i ataków takich jak np. na statek w pobliżu rumuńskich wód terytorialnych, są dla Rosji na tyle niskie, iż kontynuuje takie działania. Sojusz jest zbyt bierny – alarmował Volker. – NATO musi się dobrze zastanowić nad odpowiedzią i wypracować zasady odstraszania – powiedział. W tym kontekście przywołał wydarzenia sprzed 11 lat, gdy Turcja zestrzeliła rosyjski bombowiec, ponieważ naruszył jej przestrzeń powietrzną i nie odpowiadał na ostrzeżenia.

Co zatem Sojusz mógłby poprawić w swoim działaniu? – Jest mnóstwo takich aspektów dotyczących naszej odpowiedzi na zachowanie Rosji – przyznała Šakalienė. Jako przykłady podała przekształcenie misji Baltic Air Policing nad krajami bałtyckimi w misję Baltic Air Defence, która da większą swobodę działania załogom i dowódcom. Kolejnym przykładem, zdaniem litewskiej polityk, jest potrzeba zwiększenia wydatków obronnych, współpracy europejskich przemysłów zbrojeniowych i zniesienia barier biurokratycznych opóźniających zakupy dla wojska.

Dovile Šakalienė nawiązała do zaprezentowanej przez naczelnego dowódcę NATO w Europie gen. Alexusa Grynkewicha „teorii zwycięstwa”, którą nazwała „najlepszą rzeczą, jaką słyszeliśmy od sześciu miesięcy”. – Jesteśmy Sojuszem obronnym, ale wygramy. Rosja przez cały czas myśli, iż będziemy się waha, to błędna kalkulacja – powiedziała była minister obrony Litwy, podkreślając, iż trzeba to Moskwie jasno komunikować.