Czy AI odbierze nam coś więcej niż pracę?

niepoprawni.pl 22 минуты назад

Przyzwyczailiśmy się myśleć o technologii jako o narzędziu, które ułatwia nam życie. Tymczasem rozwój AI stawia nas przed pytaniami, na które jeszcze nie mamy odpowiedzi. Czy to jeszcze świat, w którym człowiek wie i potrafi więcej niż maszyna? Kiedy nasza wiedza, doświadczenie i umiejętności przestaną być czymś, co daje nam przewagę? Czy jesteśmy gotowi na moment, w którym sztuczna inteligencja nie tylko będzie wykonywać za nas większość zadań, ale zacznie podważać to, co dotąd uważaliśmy za wyłącznie ludzkie?

Przez większą część historii maszyny zastępowały przede wszystkim nasze mięśnie. Dzisiaj, po raz pierwszy na szeroką skalę, zaczynamy zlecać jej czynności, które uważaliśmy za domenę umysłu: pisanie, programowanie, analizowanie informacji, tworzenie obrazów, tłumaczenie, diagnozowanie i podejmowanie decyzji. Czy sztuczna inteligencja zabierze ludziom pracę? Na pewno zmusi wielu do przebranżowienia się. Ważniejsze jest jednak to, co stanie się z człowiekiem, kiedy większość jego kompetencji, z których budował swoją zawodową i społeczną wartość, zastąpi dostępna każdemu, telefonowa wersja osobistego agenta.

Jeszcze niedawno realizacja pomysłu na aplikację wymagała zaangażowania zasobów posiadanych głównie przez firmy informatyczne: dobrego sprzętu i kogoś ze znajomością języka programowania, który potrafiłby przełożyć projekt na kod. Dziś coraz większą część tej pracy można wykonać, wydając sztucznej inteligencji polecenia w tradycyjnym języku. Kiedy czytacie ten tekst, umiejętności programistyczne AI są prawdopodobnie większe niż w chwili, gdy tworzyłem do niego notatki. o ile ten kierunek się utrzyma, kodowanie może przestać być warunkiem realizowania wielu kreatywnych pomysłów, niezależnie od dziedziny. To świetna wiadomość dla kogoś, kto taki pomysł ma, ale nie posiada umiejętności i technicznego warsztatu. Znacznie gorsza dla tego, który przez lata budował na nich swoją przewagę.

Po raz kolejny w historii dochodzimy do podstawowego dylematu zmian technologicznych: aby z czasem korzyści doświadczyły miliony ludzi, dzisiaj straty muszą ponieść wybrane grupy i jednostki. Na cyfrowej rewolucji, w ostatecznym rozrachunku społeczeństwo jako całość prawdopodobnie zyska, ale poszczególni ludzie ucierpią. Jedni stracą fach, inni dochody, jeszcze inni poczucie bezpieczeństwa. Dziś wiele debat skupia się na tych obawach, gdyż trudno nam myśleć o statystycznym wzroście produktywności za dwadzieścia lat, gdy mamy przed oczami wizję 20% bezrobocia.

Lęku przed AI nie można bagatelizować, ale nie można tej sytuacji też zrównywać z poprzednimi buntami człowieka, przeciwko odbierającej mu chleb maszynie. Ze sztuczną inteligencją nie będziemy konkurować w tradycyjnym sensie. Być może będziemy pracować razem z nią, tak jak dzisiaj pracujemy z komputerami. Poszerzy ona nasze możliwości, tak jak kiedyś koparka poszerzyła możliwości pracownika z łopatą. Jest też druga mniej optymistyczna wizja: informatyczne koparki nie tylko zastąpią pracowników z łopatami, możliwe, iż nie będą potrzebować już operatorów. Zmierzam do tego, iż sztuczna inteligencja, może przesunąć granicę tego, co uznajemy za ludzkie zadania i ludzkie kompetencje. o ile program potrafi napisać kod, tekst, przygotować analizę i znaleźć rozwiązanie problemu, przewagą człowieka przestaje być nadzór wykonawczy nad zadaniem. Mało tego, jego przewaga znika również na polu decyzyjnym skoro program może analizować, jakie zadanie w ogóle warto wykonać i ocenić jego rezultaty, biorąc poniekąd za nie odpowiedzialność.

Już dziś rozważa się wykorzystywanie systemów autonomicznych w dziedzinach, w których decyzja ma realne konsekwencje dla człowieka, choćby w sądownictwie. Nic w tym dziwnego, skoro odpowiednio wdrożony agent, jest w stanie w kilkanaście sekund przeanalizować niezliczone tomy akt, wyciągnąć z nich konkretne wnioski i wydać „werdykt” na podstawie tysięcy podobnych rozstrzygnięć, które ma w bazie danych. Nasuwa się pytanie: o ile maszyna miałaby uczestniczyć w podejmowaniu decyzji, to czy aby nie powinna potrafić przedstawić możliwe do zweryfikowania objaśnienie? Tylko czy zawsze będzie to możliwe?

Możemy dojść do sytuacji, w której system będzie podejmował decyzje skuteczniej od człowieka, ale sposób, w jaki do nich dochodzi, stanie się dla nas niezrozumiały. Uzasadnienie może być przecież tak złożone, iż przekroczy ludzkie możliwości intelektualne, a przynajmniej – w skali praktycznej – czasowe. Powstanie wtedy dziwny rodzaj władzy (albo przynajmniej wpływu): podporządkujemy się argumentacji (opinii, rozstrzygnięciu) nie dlatego, iż ją rozumiemy, ale dlatego, iż system, z dostępem do pełnej wiedzy ludzkości, o niewyobrażalnej dla ludzkiego mózgu mocy obliczeniowej, nie powinien się mylić.

To zmienia relację człowieka z technologią. Dotychczas narzędzie wykonywało polecenie (nie dotykam tu choćby problemu realizacji przez AI wyznaczonego przez nas celu zgodnie z poleceniem i osiągnięcia rezultatu sprzecznego z tym, co naprawdę mieliśmy na myśli). Teraz coraz częściej będzie również podpowiadało, które polecenie jest rozsądne. Tu pojawiają się dopiero schody. o ile AI najpierw wykonuje za nas zadania, później pomaga podejmować decyzje, a następnie staje się stałym rozszerzeniem naszych zdolności, kolejne pytanie brzmi już nie tylko: co maszyna zrobi za człowieka? Brzmi: gdzie kończy się narzędzie, a zaczyna się człowiek?

W wizji Raya Kurzweila rozwój sztucznej inteligencji ma stopniowo zacierać granicę pomiędzy człowiekiem, a maszyną. To oczywiście znacznie dalszy etap, niż dzisiejsze generatory tekstu czy kodu, choć już wstąpiliśmy na tą drogę. Na razie technologia zwiększa nasze możliwości z zewnątrz, ale w najbliższych dekadach może zostać połączona z nami znacznie bardziej bezpośrednio. Kurzweil przewiduje systemy zdolne opanowywać złożone umiejętności na ludzkim poziomie, później bezpośrednie połączenie mózgu z komputerem, a ostatecznie osobliwość – moment, w którym możliwości poznawcze sztucznej inteligencji przekroczą wszystko, czym dysponujemy obecnie. Nie wiem kiedy to nastąpi, ale widząc jak gwałtownie AI „uczy się” tempo rozwoju tych technologii niedługo przestanie być liniowe.

Można być wobec tych prognoz sceptycznym. Sam nie mam pewności, czy wizje nanobotów kopiujących zawartość mózgu, cyfrowych replikantów czy radykalnego przedłużenia życia wydarzą się w terminach przewidywanych przez Kurzweila. Ale choćby o ile pomyli się w datach albo skali zmian, stawia interesujące pytanie: gdzie adekwatnie przebiega granica człowieka?

W tym miejscu dyskusja o AI staje się już dyskusją o tożsamości. o ile sednem „mnie” nie jest biologiczna tkanka, ale szczególny układ informacji reprezentowany przez mój mózg, możliwość ingerencji w ten układ prowadzi do problemów, które jeszcze niedawno należały do literatury science fiction. Zanim jednak zaczniemy kopiować ludzkie umysły, znacznie bardziej przyziemne mogą okazać się zmiany związane z interfejsami mózg–komputer i rzeczywistością wirtualną. o ile technologia umożliwi kiedyś pełniejsze przekazywanie bodźców bezpośrednio do mózgu, zmieni nie tylko sposób pracy, ale również sposób spędzania czasu. Zmieni się hierarchia doświadczeń. Po co podróżować, jeżeli doświadczenie będzie można symulować? Po co uczyć się pewnych umiejętności, jeżeli można będzie je sobie doinstalować? Pytania brzmią futurystycznie, ale ich prostsze wersje już znamy. Telefon przejął pamięć numerów, nawigacja orientację w przestrzeni, wyszukiwarka część pamięci faktograficznej, a media społecznościowe sporą część naszego czasu, uwagi, przestrzeni życiowej.

Każda z tych technologii coś nam daje i jednocześnie odzwyczaja nas od wykonywania jakiejś czynności samodzielnie. AI może przyspieszyć ten proces, ponieważ nie przejmuje pojedynczej funkcji. Działa kompleksowo. Jest technologią ogólnego zastosowania, która może wejść do bardzo różnych obszarów ludzkiej aktywności.

Nie oznacza to, iż przyszłość musi wyglądać złowieszczo, niczym w serialu „Czarne lustro”. Lęk społeczny wobec nowych technologii bywa przesadny (odzywa się tu nasza skłonność do idealizowania przeszłości: pamiętamy jej dobre strony, zapominając o trudnościach, które w teraźniejszości dotykają nas bezpośrednio). Poza tym technika przynosi czasem korzyści w miejscach, w których jej twórcy choćby nie przewidywali. Rozwój komunikacji, medycyny czy kumulacja wiedzy pozwoliły ludziom żyć dłużej, bezpieczniej i wygodniej, co nie znaczy, iż nie przyniosły szkód. Wspomniane obawy nie są więc irracjonalne, ale dają pozytywny bodziec do myślenia i przeciwdziałania negatywnym aspektom zmian (mam nadzieję, iż w przypadku technologii, z którymi dopiero się zaznajamiamy będzie podobnie).

Podsumowując, nie widzę więc sensu w głoszeniu technologicznego mesjanizmu, jak również technologicznego katastrofizmu. Przekonanie, iż AI rozwiąże biedę, choroby i wszystkie problemy społeczne świata (o czym zaręczają miliarderzy pokroju Elona Muska) jest równie naiwne jak pewność, iż doprowadzi ona do jego końca. Istotne jest, w stronę której skrajności będziemy zmierzać. Czy maszyny staną się podobne do ludzi? Zapewne. Bardziej obawiam się jednak tego, iż to ludzie upodobnią się do maszyn, gdyż już widzimy pierwsze symptomy dostosowywania siebie do świata jeszcze nie projektowanego, ale już zdominowanego przez inteligentne systemy, urządzenia, maszyny.

Nasuwają mi się też bardziej pragmatyczne pytania, które wymagają odpowiedzi: o ile AI zwiększy produktywność, kto przejmie powstałą korzyść? Czy nie powinniśmy obawiać się ludzi tworzących i kontrolujących roboty, bardziej od zapowiadanych robotów? o ile zastąpią nas maszyny i część pracy stanie się zbędna, co stanie się z ludźmi, których kompetencje stracą wartość? o ile system podejmie lepszą decyzję niż człowiek, czy człowiek zachowa prawo do podjęcia gorszej? I czy – o ile maszyna będzie potrafiła tworzyć, analizować i komunikować się szybciej od nas – zostawimy jakieś pole pierwszeństwa dla siebie?

]]>https://naocznyobserwator.blogspot.com/]]>

Читать всю статью