Brexit kosztuje Brytyjczyków miliardy. Ile mógłby kosztować Polskę Polexit?

thefad.pl 4 часы назад

Brytyjscy zwolennicy Brexitu ostrzegają, iż powrót ich kraju do Unii Europejskiej kosztowałby 750 mln funtów tygodniowo. Nie mówią przy tym, ile gospodarka Wielkiej Brytanii straciła już na opuszczeniu wspólnego rynku. W Polsce dyskusja o wyjściu z UE również wróciła po wypowiedziach Jarosława Kaczyńskiego i otwartych deklaracjach ugrupowania Grzegorza Brauna.

750 milionów tygodniowo za powrót do UE?

W listopadzie 2026 roku ruszyła w Wielkiej Brytanii kampania Stay Out, za którą stoją osoby związane z dawnym obozem zwolenników Brexitu. Jej autorzy przekonują, iż ponowne członkostwo w UE oznaczałoby dla kraju rachunek w wysokości 750 mln funtów tygodniowo, czyli około 39 mld funtów rocznie. Chcą w ten sposób zniechęcić Brytyjczyków do powrotu do Wspólnoty.

Dziennik „The Guardian” sprawdził wyliczenia kampanii. Liczba odnosi się do hipotetycznej składki brutto obliczonej na podstawie projektu unijnego budżetu na lata 2028–2034. Pomija natomiast pieniądze, które mogłyby wrócić do Wielkiej Brytanii w postaci unijnego finansowania. Nie uwzględnia też gospodarczych korzyści, jakie kraj mógłby odnieść z odzyskania dostępu do jednolitego rynku.

Nie znamy warunków ewentualnego powrotu Wielkiej Brytanii do UE. Nie wiadomo, jaką składkę ostatecznie by uzgodniono, jakie programy obejmowałyby Brytyjczyków ani czy uzyskaliby jakiekolwiek szczególne rozwiązania. choćby budżet unijny na lata 2028–2034, na którym oparto kalkulację, pozostaje projektem.

Ta historia ma znajomy początek. Przed referendum w 2016 roku na autobusie kampanii Vote Leave widniała obietnica, iż po wyjściu z UE Wielka Brytania odzyska 350 mln funtów tygodniowo, które będzie mogła przeznaczyć na służbę zdrowia. Brytyjski urząd nadzorujący statystykę publiczną uznał takie wykorzystanie kwoty za wprowadzające w błąd: pomijano rabat brytyjski i pieniądze wracające z Brukseli.

Brexit miał przynieść oszczędności. Co pokazują badania?

Po referendum z czerwca 2016 roku Wielka Brytania opuściła Unię 31 stycznia 2020 roku, a z jednolitego rynku i unii celnej wystąpiła z końcem tego samego roku. Nie skończył się handel z Europą, ale brytyjskie firmy zaczęły ponosić dodatkowe koszty dokumentacji, odpraw i dostosowania do dwóch odrębnych systemów regulacji.

Brytyjski Office for Budget Responsibility (OBR), czyli niezależna instytucja oceniająca stan finansów publicznych, szacuje, iż w dłuższej perspektywie Brexit obniży produktywność gospodarki o około 4 proc. w porównaniu z sytuacją, w której Wielka Brytania pozostałaby w UE. Urząd zakłada również, iż brytyjski eksport i import będą w długim okresie o około 15 proc. niższe, niż byłyby bez Brexitu.

Z kolei ekonomiści, których badanie opublikowało National Bureau of Economic Research (NBER), oszacowali, iż do końca 2025 roku brytyjski produkt krajowy brutto był o 6–8 proc. mniejszy, niż mógłby być bez decyzji o opuszczeniu UE. W ich analizie niższe były również inwestycje i produktywność.

Nie chodzi o to, iż brytyjski PKB od referendum spadł o 6–8 proc. Gospodarka przez ten czas rosła. Według badaczy rosła jednak wolniej, niż mogłaby przy pozostaniu w Unii. OBR i NBER stosują różne metody i analizują nieco inne skutki, dlatego ich wyników nie należy traktować jak dwóch identycznych pomiarów.

John Springford z Centre for European Reform, cytowany przez „The Guardian”, wyliczył, iż utracony dochód narodowy odpowiada dziś około 3–3,5 mld funtów tygodniowo. Na podstawie tej samej niższej aktywności gospodarczej oszacował również 1–1,3 mld funtów tygodniowo potencjalnie utraconych wpływów podatkowych. Nie są to kwoty wypłacane przez rząd, ale szacunki tego, o ile większa mogłaby być gospodarka i związane z nią dochody budżetowe. Podatków nie należy dodawać do utraconego dochodu narodowego jako osobnej straty całej gospodarki.

Kaczyński mówi o wyjściu jako metodzie nacisku. Braun chce Polexitu

W Polsce temat opuszczenia UE powrócił 28 października 2026 roku, gdy Jarosław Kaczyński przedstawił na Krynica Forum pomysł gruntownej reformy Unii. Prezes PiS mówił o ograniczeniu uprawnień instytucji unijnych i zwiększeniu wpływu państw członkowskich. Jako ostateczny sposób wymuszenia zmian wskazał możliwość rozpoczęcia negocjacji dotyczących wystąpienia z UE.

W relacji 300polityka Kaczyński przedstawiał takie negocjacje jako jedną z metod działania, gdyby inne próby reform zakończyły się niepowodzeniem. Nie ogłosił bezwarunkowego programu wyprowadzenia Polski z Unii. O jego propozycji i reakcjach Donalda Tuska oraz Radosława Sikorskiego pisaliśmy już w osobnym artykule thefad.pl.

Inaczej przedstawia sprawę Grzegorz Braun. Jego Konfederacja Korony Polskiej opublikowała 11 listopada 2025 roku stanowisko pod hasłem „Jedyne wyjście: Polexit”. Ugrupowanie domaga się rozpoczęcia procedury opuszczenia UE. Uzasadnia to potrzebą odzyskania suwerenności i sprzeciwem wobec unijnej polityki klimatycznej, rolnej i gospodarczej.

Braun nie reprezentuje jednak całej Konfederacji. Sławomir Mentzen, jeden z liderów tego ugrupowania, w maju 2026 roku mówił u Bogdana Rymanowskiego, iż w tej chwili nie ma w Polsce warunków do Polexitu. Dopuszczał rozważanie wyjścia w przyszłości, gdyby towarzyszyła mu daleko idąca deregulacja, ale wskazywał także na niespełnione obietnice brytyjskiego Brexitu.

Krzysztof Bosak w lipcowym wywiadzie akcentował przede wszystkim ograniczenie kompetencji Komisji Europejskiej i większą samodzielność państw. To stanowisko dotyczące reformy UE, a nie jednoznaczna deklaracja jej opuszczenia.

Co Polska mogłaby stracić, wychodząc z Unii?

Polska jest gospodarczo znacznie silniej związana z unijnym rynkiem, niż mogłoby wynikać z samego bilansu wpłat do wspólnego budżetu. W 2025 roku do państw UE trafiło 74,8 proc. polskiego eksportu towarów, o wartości około 1,16 bln zł. To dane Głównego Urzędu Statystycznego. Sprzedajemy tam między innymi części samochodowe, maszyny, meble i żywność.

Polexit nie oznaczałby, iż polskie firmy z dnia na dzień stracą wszystkich klientów w Niemczech, Czechach czy Francji. Warunki sprzedaży mogłyby się jednak zmienić. Pojawiłaby się konieczność wynegocjowania nowych zasad handlu, a zależnie od umowy także dodatkowe kontrole, formalności i koszty dla eksporterów. Na podobne bariery natrafili przedsiębiorcy brytyjscy, mimo zawarcia umowy handlowej z UE.

Ważne są także przepływy pieniędzy z unijnego budżetu. Z zestawienia Ministerstwa Finansów wynika, iż w 2025 roku Polska otrzymała około 12,90 mld euro uwzględnionych w nim transferów, a jej składka wyniosła około 8,25 mld euro. Saldo było dodatnie i sięgnęło 4,65 mld euro. W zestawieniu tym nie ujęto grantów KPO rozliczanych w odrębnym mechanizmie.

Sam bilans składek i transferów nie pokazuje pełnej wartości członkostwa. Nie obejmuje skutków swobodnego handlu, inwestycji przedsiębiorstw ani możliwości pracy w innych państwach UE. Z drugiej strony zwolennicy ograniczenia integracji wskazują na koszty dostosowania do unijnych regulacji i mniejszą swobodę prowadzenia krajowej polityki gospodarczej. Skala ewentualnych strat lub korzyści po Polexicie zależałaby więc także od tego, które przepisy Polska zachowałaby, a z których zrezygnowała.

Czy Polska mogłaby wyjść z UE i przez cały czas korzystać z jej rynku?

Takie rozwiązania istnieją, ale wymagają ustępstw. Norwegia, choć nie należy do Unii, uczestniczy w jej jednolitym rynku dzięki Europejskiemu Obszarowi Gospodarczemu. W zamian przyjmuje znaczną część przepisów rynku wewnętrznego, respektuje swobodny przepływ osób i współfinansuje wybrane przedsięwzięcia. Nie głosuje jednak nad unijnymi regulacjami na takich zasadach jak państwa członkowskie. Zasady te opisuje EFTA.

Wielka Brytania wybrała inne rozwiązanie: umowę handlową, która pozwala na obrót wieloma towarami bez ceł, ale nie daje pełnego dostępu do jednolitego rynku. Polska mogłaby negocjować własny model współpracy. Nie ma jednak gwarancji, iż uzyskałaby identyczne warunki jak Norwegia czy Wielka Brytania.

Procedurę wystąpienia określa art. 50 Traktatu o Unii Europejskiej. Po oficjalnym zgłoszeniu decyzji rozpoczynają się negocjacje. o ile nie dojdzie do porozumienia lub przedłużenia terminu, traktaty przestają obowiązywać dane państwo po dwóch latach.

Nie ma dziś jednej wiarygodnej kwoty, którą można uznać za koszt ewentualnego Polexitu. Zależałby on od przyszłej umowy z UE, sytuacji gospodarczej i decyzji podjętych po wyjściu. Brytyjskie badania pokazują natomiast, iż brak ceł nie wystarcza, by usunąć koszty opuszczenia jednolitego rynku.

Według styczniowego badania CBOS z 2026 roku członkostwo Polski w UE popierało 82 proc. respondentów, a 14 proc. było mu przeciwnych. Polexit jako preferowany kierunek zmian wskazało 5 proc. ankietowanych. Jednocześnie 38 proc. uważało, iż członkostwo nadmiernie ogranicza suwerenność Polski.

Źródło: The Guardian, UK Statistics Authority, OBR, NBER, Centre for European Reform, 300polityka, GUS, Ministerstwo Finansów, CBOS, EFTA.

Читать всю статью