Ambasador Ukrainy broni Bandery. Polska pamięć nie podlega negocjacjom

Zdjęcie: Ambasador Ukrainy broni Bandery. Polska pamięć nie podlega negocjacjom

Ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar przekonuje, iż zaostrzenie relacji Warszawy z Kijowem nie dotyczyło samej UPA. Jednocześnie uznał Stepana Banderę za postać zasługującą na szacunek na Ukrainie. Taka narracja omija sedno polskiego sprzeciwu: państwowy kult formacji odpowiedzialnej za mordowanie polskiej ludności cywilnej nie da się pogodzić z partnerstwem opartym na prawdzie.

Ambasador oddziela spór od UPA

Wasyl Bodnar odniósł się w rozmowie z „Rzeczpospolitą” do kryzysu w stosunkach polsko-ukraińskich. Według ambasadora ostatnie zaostrzenie relacji nie dotyczyło UPA. Dyplomata mówił zarazem o Stepanie Banderze jako o jednej z postaci ukraińskiej historii, która w jego kraju zasługuje na uznanie.

Bodnar przyznał, iż w szeregach Ukraińskiej Powstańczej Armii byli zbrodniarze zabijający Polaków. Dodał jednak, iż zbrodnicze czyny zdarzały się również po stronie polskiej i w polskim podziemiu. Takie zestawienie nie rozwiązuje problemu. Zaciera różnicę między badaniem wszystkich zbrodni a państwowym honorowaniem formacji, której oddziały uczestniczyły w zorganizowanej eksterminacji polskiej ludności cywilnej na Wołyniu i w Galicji Wschodniej.

Polska nie żąda od współczesnych Ukraińców odpowiedzialności zbiorowej. Żąda prawdy, godnego pochówku ofiar i rezygnacji z wynoszenia na piedestał organizacji obciążonej masowymi zbrodniami. To warunki elementarnego szacunku między narodami.

Decyzja Zełenskiego wywołała polski protest

Obecny spór ma konkretną przyczynę. W maju 2026 roku prezydent Wołodymyr Zełenski nadał jednej z jednostek Sił Zbrojnych Ukrainy imię „Bohaterów UPA”. Polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych zaprotestowało, wskazując, iż decyzja godzi w pamięć ofiar i utrudnia dialog.

W lipcu krytykę wyraził także Parlament Europejski. W rezolucji dotyczącej procesu akcesyjnego Ukrainy europosłowie uznali decyzję Zełenskiego za niepotrzebną i niesprowokowaną eskalację szkodzącą relacjom z Polską. Za jedną z części poprawki w tej sprawie głosowało 592 posłów, 42 było przeciw, a 11 wstrzymało się od głosu. To mocny sygnał, iż polskie zastrzeżenia nie są lokalną obsesją ani wytworem rosyjskiej propagandy.

Kijów ma prawo budować własną pamięć narodową. Nie ma jednak prawa oczekiwać, iż Polska zaakceptuje kult ludzi i formacji związanych z mordowaniem naszych rodaków. Suwerenność pamięci działa w obie strony.

Ekshumacje są sprawdzianem dobrej woli

Dialog historyczny musi zejść z poziomu dyplomatycznych formuł do pracy nad grobami. W lipcu 2026 roku Bodnar informował, iż strona ukraińska chce prowadzić prace poszukiwawcze i ekshumacyjne w Polsce. Mówił też, iż polski Instytut Pamięci Narodowej złożył 26 wniosków dotyczących prac na Ukrainie, choć według niego część wymagała uzupełnienia.

Każda legalna i rzetelna ekshumacja jest potrzebna. Nie może jednak stać się elementem wymiany politycznej ani zasłoną dla gloryfikacji UPA. Polskie rodziny czekają na odnalezienie szczątków bliskich, identyfikację i chrześcijański pochówek. Państwo polskie ma obowiązek konsekwentnie o to zabiegać.

Wspólny interes wymaga prawdy

Ukraina walczy z rosyjską agresją, a jej zdolność do obrony ogranicza zagrożenie dla Polski. Ten strategiczny fakt nie unieważnia polskiej pamięci. Przeciwnie, trwałe partnerstwo wymaga jasnych zasad, bo przemilczane krzywdy wracają przy każdym kryzysie i osłabiają współpracę potrzebną obu państwom.

Warszawa powinna prowadzić politykę twardą i spokojną. Pomoc w odpieraniu Rosji leży w polskim interesie bezpieczeństwa. Zgoda na państwowy kult UPA w nim nie leży. Stawką jest możliwość budowy sąsiedztwa opartego na prawdzie, a nie na żądaniu, by Polacy zapomnieli o własnych ofiarach.

Źródło: Banderyzm / Ukraina (monitor PL)